Μετάβαση στο περιεχόμενο

Στον καιρό του αλλόκοτου φόβου(*)

26 Οκτωβρίου, 2020

Έμαθε να φοβάται τα αλλόκοτα πράγματα. Εκείνα που νόμιζε φυσιολογικά και δεδομένα. Για κάποια μπορεί να έφταιγε ο ίδιος. Για κάποια άλλα ο τόπος που έμενε.

Όταν τον είχαν συλλάβει τότε παλιά, μάλλον ο τόπος έφταιγε. Γιατί το μόνο που έκανε ήταν να περπατά με 2-3 φίλους, μέσα στην κοίτη του ποταμού. Και έβγαζαν φωτογραφίες.

Και κατέληξαν με ένα παλιό στρατιωτικό Land Rover της στρατονομίας στο ΓΕΕΦ, να εξηγούν πως  ήταν εκείνο το αλλόκοτο και φρέσκο πράγμα τότε: «περιβαλλοντιστές», έλεγαν και προσπαθούσαν να εξηγήσουν πως έκαναν μελέτη για τον ποταμό, δεν ήταν κατάσκοποι του εχθρού.

Δεκαετίες αργότερα, είχε πάρει κάπου το γιο, έπρεπε να σκοτώσει χρόνο και πήρε βόλτα τα αδιέξοδα. Είχε ωραία κάδρα για φωτογραφίες, πάντα του άρεσε αυτό, όμως είχε πολλά σκυλιά στις αυλάδες, παράξενους κατοίκους και υποψιασμένους έφηβους στρατιώτες.

Φοβόταν να φωτογραφήσει, φοβόταν να κοιτάξει, φοβόταν να περπατήσει – πέραν ενός σημείου.

Αλλόκοτο.

Μετά, μια νύχτα φοβήθηκε τη μουσική. Την άκουγε δυνατά. Ηταν το playlist που άκουγε με το γιο την ώρα που τον έπαιρνε σε ένα φίλο. Και τώρα ξεκίνησε πάλι ξανά, τώρα που πήγαινε να τον παραλάβει. Και  ήταν το Iron Man των Black Sabbath και έπαιζε δυνατά. Με τα παράθυρα ανοικτά.

Και στα κόκκινα φανάρια ήρθε εκεί δίπλα μια μοτόρα με ένα μεγαλοπρεπή αστυνομικό. Ηταν αργά, ήταν και, χμμμ, δύσκολο μουσικό άκουσμα για κάποιο που έχει ηλικία όση περίπου με την Κυπριακή Δημοκρατία.

Το όργανο τον κοίταξε. Ανέκφραστα.

Ωχ! Κάνει, είχε πιει και μισό μπουκάλι κρασί πριν δυο ώρες.

Όμως το όργανο γύρισε αλλού.

Ηταν άλλος δίπλα να τρομάξει. Ένα ταξί. Με χειρονομίες  ρωτά τον ταξιτζή, που είναι η μάσκα;

Ο ταξιτζής προφανώς του είπε πως ήταν μόνος και μάλιστα κατέβασε και το σκούρο πισινό παράθυρο κάτω για να αποδείξει πως δεν είχε πελάτη.

Όλα καλά. Άδικα φοβήθηκαν και οι δυο.

Όμως όλοι λένε πως πρέπει να φοβάται. Ο φόβος είναι όλο και πιο κοντά μας: ο μάστρος του άντρα της συναδέλφου, η δασκάλα στο σχολείο, η γυναίκα του υπαλλήλου του καλού πελάτη.

Όλο και μας κυκλώνει.

Ανοιγόκλεισε τα μάτια και βρέθηκε δίπλα στο νερό.

Εκεί που κάποιοι άλλοι δεν φοβούνται καθόλου. Είναι οι λιγοστοί τουρίστες που ήρθαν στη χώρα. Το (οδυνηρό) μακρύ ζεστό καλοκαίρι προσφέρει αξέχαστες διακοπές στους τυχερούς ξανθούς.

Δεν τους φοβήθηκε αυτούς, αλλά πήγε παρακάτω. Φοβήθηκε από τα τεράστια μηχανήματα. Άνοιγαν το στόμα τους και μετακινούσαν με μια κίνηση ένα βουνό – εκεί στην περιοχή που φτιάχνουν πρώτη ύλη. Εκείνη με την οποία χτίζουν τους πύργους.

Φοβήθηκε από όλη την περιοχή εκεί γύρω. Βαριά εργοστάσια, άπειρη η δυνητική ζημιά αν είναι να γίνει ατύχημα.

Πιο πέρα άρχιζε το δάσος, φοβισμένο και εκείνο. Έχει 6 μήνες να πάρει νερό. Είναι οριακή η προοπτική.

Δρόμοι έρημοι, στενοί, κάπου φτιάχνουν νέο γεφύρι, κόπηκε η πορεία, πήρε το πρώτο χωμάτινο καντούνι που βρήκε. Το σκονισμένο νέφος που άφηνε πίσω του έφτασε να έχει απόσταση χιλιομέτρων.

Ηταν ωραία να νοιώθει χαμένος στο πουθενά σε μια μικρή χώρα, που όπου και να πας, βρίσκεις συγγενή.

Σε μια στροφή βρίσκει μπροστά του ένα χωριό. Αλλόκοτο χωριό. Πρώην χωριό. Τώρα οι στοιβαγμένες πέτρες αναμένουν μόνο να κονιορτοποιηθούν, να γίνουν ξανά μέρος του άσπρου τοπίου.

Κάποια στιγμή, κάποτε.

Σταματά. Η σκόνη τον προλαβαίνει.

Δεν τον φόβισε.

Τον φόβισε μια κίνηση.

Εκεί δίπλα από τον μπροστινό τροχό, κάτι κουνήθηκε. Σύρθηκε λίγο και έπεσε πάλι.

Ένας αποστεωμένος πρώην σκύλος, έβλεπε μόνο χαμηλά.

Είχε μια μπουκάλα νερό μαζί του. Την έβαλε εκεί δίπλα, άδειασε λίγο νερό εκεί κοντά στο στόμα, έκανε να ταράξει λίγο το ζώο, αλλά έγειρε πάλι πίσω.

Έκλεισε την πόρτα πάτησε γκάζι. Ήθελε να σηκώσει ακόμη  πιο έντονο σύννεφο σκόνης. Έφυγε μακριά.

Αλλόκοτα φοβισμένος.

(*)Active Member

Διάλογος για το Κυπριακό με αφορμή ένα βιβλίο – Χρυσόστομος Περικλέους

26 Οκτωβρίου, 2020

Μόνο bonus, μπορώ να το χαρακτηρίσω αυτό. Άλλη μια (μακρά) εξαιρετική και ως συνήθως απόλυτα ορθή ανάλυση από τον Χρυσόστομο Περικλέους:

Διάλογος για το Κυπριακό με αφορμή ένα βιβλίο

Χρυσόστομος Περικλέους

Πήρα πριν μέρες από τον Πόλυ Πολυβίου το νέο του βιβλίο, Το Κυπριακό πρόβλημα: παρελθόν, παρόν και μέλλον, Επίκεντρο, 2020.

Καθώς διεξερχόμουν τις σημειώσεις μου για να γράψω αυτό το σημείωμα ενώ βούιζε στ’ αυτιά μου το ντελίριο Τατάρ-Ερντογάν και περνούσαν από τα μάτια μου εικόνες ενός πανικόβλητου Αναστασιάδη στο Κραν Μοντανά να τρέχει για να αποφύγει τη λύση, είχα την αίσθηση ιατροδικαστή σε νεκροτομή. Για να διαπιστώσει όχι τον θάνατο αλλά τα στάδια της προϊούσας σήψης πριν τον κλινικό θάνατο. Έστω όμως, για χάρη της ιστορίας, θα αποπειραθώ αυτή τη συζήτηση.

Αυτό που καθιστά το βιβλίο ενδιαφέρον δεν είναι η παράθεση καινούργιων στοιχείων, εκτός από την προσωπική μαρτυρία που φωτίζει την περίοδο Αυγούστου-Δεκεμβρίου 1974 όταν ο συγγραφέας βρέθηκε στο πλευρό του Γλαύκου Κληρίδη, αλλά οι αξιολογικές κρίσεις του για τα ιστορικά γεγονότα.

Η δική μου κριτική ματιά, όχι κατ’ ανάγκην διαφωνία, στις αξιολογικές κρίσεις -ενίοτε και στις αποσιωπήσεις- του Πόλυ Πολυβίου συνιστά τον διάλογο που προαναγγέλλω στον τίτλο αυτού του σημειώματος.

1. Συμφωνίες Ζυρίχης Λονδίνου:

Το βιβλίο καλύπτει την περίοδο από την υπογραφή των Συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου μέχρι σήμερα (παρελθόν, παρόν) και, σε ό,τι αφορά στο μέλλον, επαναφέρει παλαιότερη πρότασή του για εξελικτική διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού. Δηλώνει πως δεν θα ασχοληθεί με τον αγώνα της ΕΟΚΑ ούτε με τις διπλωματικές κινήσεις των εμπλεκομένων πριν τη Ζυρίχη. Αναγνωρίζει, ωστόσο, ότι οι Συμφωνίες και το Σύνταγμα του 1960 δεν προέκυψαν μόνο από το τι συζητήθηκε στη Ζυρίχη αλλά «και από τι προηγήθηκε». Η διατύπωση αυτή παραπέμπει στην Ένωση αν κρίνουμε από την αναφορά, σε κατοπινό κεφάλαιο προς το τέλος του βιβλίου ότι, από το 1950 και πέρα, η Τουρκία κινητοποιείται για να ματαιώσει την Ένωση στην οποία βλέπει τη δημιουργία ελληνικού κλοιού γύρω από τα μεσογειακά λιμάνια της. Και αξιολογεί –σωστά- τις Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου, όσο προβληματικές και αν ήταν, ως την καλύτερη δυνατή επιλογή για αποφυγή της επικρεμάμενης απειλής της διχοτόμησης. Πιστώνει δε –ορθά- στον Μακάριο το tim-ing της στροφής στην ανεξαρτησία (Σεπ. 1958) η οποία στροφή επέτρεψε στην ελληνική κυβέρνηση να προχωρήσει στη διαπραγμάτευση της Ζυρίχης προλαμβάνοντας τα χειρότερα. Εκτιμώ ότι η εμμονή των Ελληνοκυπρίων στην Ένωση δεν ήταν απλώς ένας από τους λόγους που οδήγησαν στη Ζυρίχη αλλά ο μοναδικός. Η μορφή του βιβλίου επέτρεπε στον συγγραφέα –και του επέβαλλε, για να ερμηνεύσει τη Ζυρίχη- να αναπτύξει, σε μία τουλάχιστον παράγραφο, ότι η υπό την Εθναρχία ηγεσία του ενωτικού κινήματος απέτυχε να εκτιμήσει τους κινδύνους από την εμμονή στην Ένωση ως εκ της αντίδρασης τόσο των Τουρκοκυπρίων που έβλεπαν στην Ένωση τη μοίρα των Τουρκοκρητικών, όσο και της Τουρκίας για τον λόγο που αναφέρεται πιο πάνω συν τη γειτνίαση και το ενδιαφέρον για την τουρκική κοινότητα της Κύπρου. Οι κίνδυνοι αυτοί δεν ήταν απλώς προβλέψιμοι αλλά ορατοί λόγω των κλιμακούμενων αντιδράσεων των Τουρκοκυπρίων κατά τη μεταπολεμική αναζωπύρωση του ενωτικού κινήματος, όσο και της Τουρκίας από το 1950 και πέρα. Ακόμα και ο ένοπλος αγώνας, με όλα τα επιπλέον προβλήματα, δεν θα διολίσθαινε στη Ζυρίχη αν γνήσιος και πειστικός στόχος ήταν εξαρχής η ανεξαρτησία.

2. Απόπειρα ανατροπής των Συμφωνιών και του Συντάγματος:

Κατ’ αρχήν, εξετάζοντας τις συνταγματικές ρυθμίσεις του 1960, καταλήγει ότι «δεν είναι δυνατό κάποιο σύνταγμα να αξιολογείται μόνον επί τη βάσει ορθόδοξων συνταγματικών κριτηρίων και παραδοσιακής συνταγματικής θεωρίας, αλλά θα πρέπει να εξετάζεται και το πώς αυτό προέκυψε και γιατί πήρε τη μορφή που του δόθηκε». Σε ό,τι αφορά στο ερώτημα αν η κατά κάποιο τρόπο επιβολή των Συμφωνιών επέτρεπε στην ελληνοκυπριακή πλευρά να αποκηρύξει τα συμφωνηθέντα μετά την υιοθέτηση του Συντάγματος και την εγκαθίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας (ΚΔ), η απάντησή του, την οποία στηρίζει στη διεθνή πολιτική και διπλωματική πρακτική, είναι σαφώς όχι. Μέσα από αυτή την οπτική, θεωρεί ως μέγα ιστορικό σφάλμα την από μέρους του Μακάριου υποβολή των 13 σημείων για αναθεώρηση του Συντάγματος. Που δεν ήταν, όπως –σωστά- σημειώνει, μια προσπάθεια αναθεώρησης αλλά μια απόπειρα «ριζικής μεταβολής του Συντάγματος του 1960, η οποία κατέστρεφε την κοινοτική ισορροπία, ακρογωνιαίο λίθο των συνταγματικών και πολιτειακών ρυθμίσεων του 1960». Συνοπτικά, θεωρεί την απόπειρα αυτή «παντελώς λανθασμένη, πολιτικά, συνταγματικά, χρονικά, στρατηγικά». Και θεωρεί δυστύχημα το γεγονός ότι δεν υπήρξε καμιά ελληνοκυπριακή αμφισβήτηση σε αυτές τις προθέσεις του Μακάριου. Τέλος, σημειώνει, εύστοχα, ότι, στην Πενταμερή Διάσκεψη του Λονδίνου (Γεν. 1964) μετά το πρώτο κύμα των διακοινοτικών συγκρούσεων, ο Μακάριος προχωρεί πέρα και από τα 13 σημεία απαιτώντας πλήρη κατάλυση του Συντάγματος του 1960, απόλυτα ενιαίο κράτος, και υποβιβασμό της τουρκικής κοινότητας σε μειονότητα.

3. Διακοινοτικές συνομιλίες 1968-1974:

Μετά από συνοπτική αναφορά στο φιάσκο του Έβρου, την κρίση της Κοφίνου και την απόσυρση της ελληνικής μεραρχίας, καθώς και την εξαγγελία του εφικτού από τον Μακάριο, ενδιατρίβει εκτενώς στις διακοινοτικές συνομιλίες 1968-1974, θέμα του κλασικού βιβλίου που είχε εκδώσει το 1980 με τίτλο Cyprus: Conflict and Negotiation. Σε αυτό το κεφάλαιο, το πιο συγκροτημένο του βιβλίου, τεκμηριώνει πλήρως την ασύγγνωστη απόρριψη από τον Μακάριο των προτάσεων Ντενκτάς (Ιούν. 1968) με τις οποίες αποδεχόταν τα 13 σημεία με μόνη αξίωση την -κατοχυρωμένη από το Σύνταγμα ώστε να μη μπορούν από μόνοι τους να την καταργήσουν οι Ελληνοκύπριοι- τοπική αυτοδιοίκηση στη βάση κοινοτικών κριτηρίων. «Αναπάντεχα», σημειώνει, «παρά το τεράστιο σφάλμα της προώθησης των 13 σημείων, είχε δοθεί στην ελληνοκυπριακή πλευρά, κάτι που σπάνια συμβαίνει, μια δεύτερη ευκαιρία». Την οποία απολάκτισε ο Μακάριος προσβλέποντας, όχι πλέον στην Ένωση (το ευκταίο πλην ανέφικτο) αλλά σε κράτος απόλυτα ελεγχόμενο από την ελληνική κοινότητα και με την τουρκική κοινότητα να υποβιβάζεται σε καθεστώς μειονότητας. Μέσα από μια περιεκτική αναδίφηση της διεθνούς και τοπικής συγκυρίας, εκτιμά ότι «όλα τα υπάρχοντα και προβλέψιμα στοιχεία και δεδομένα (μαζί με τους σημαντικούς απρόβλεπτους κινδύνους) υπαγόρευαν τη γρηγορότερη δυνατή διευθέτηση του Κυπριακού». Καταλογίζει –σωστά- στον Μακάριο αδυναμία να διαγνώσει το «timing» για τη λύση σε μια περίοδο που, μετά το 95% που είχε πάρει στις προεδρικές με τη σημαία του «εφικτού» (Φεβρ. 1968), δεν υπήρχε δύναμη στο εσωτερικό να τον εμποδίσει. Ενώ, παρατηρεί, όταν κατά τη δεύτερη φάση των ενισχυμένων συνομιλιών με την παρουσία Δεκλερή και Αλντικαστί, οι συνομιλητές είχαν καταλήξει σε συνολική συμφωνία, η διάβρωση της εσωτερικής ενότητας στην Κύπρο με την κάθοδο Γρίβα και την εκκλησιαστική κρίση «καθιστούσαν τον Μακάριο ακόμα πιο διστακτικό να αποδεχτεί οποιαδήποτε λύση που θα χαρακτηριζόταν -έστω από ολίγους- ως ‘προδοτική’».

4. Η Διάσκεψη της Γενεύης 1974:

Στην πρώτη φάση της Διάσκεψης (25-30 Ιουλ. 1974), την οποία είχε συγκαλέσει η Βρετανία, μετείχαν μόνο οι υπουργοί Εξωτερικών των τριών εγγυητριών δυνάμεων, Κάλαχαν, Μαύρος, Γκιουνές. Τα της πρώτης αυτής φάσης τα δίνει συνοπτικά επικεντρώνοντας στη Διακήρυξη της Γενεύης της 30ης Ιουλίου, η οποία προέβλεπε: μέτρα σταθεροποίησης της κατάστασης (είχε συμφωνηθεί εκεχειρία που δεν ετηρείτο από τους Τούρκους), έναρξη διαπραγματεύσεων στη βάση του ψηφίσματος 353 του ΣΑ, άμεση επιστροφή στη συνταγματική νομιμότητα με την ανάληψη από τον αντιπρόεδρο (τον Ντενκτάς) των αρμοδιοτήτων που προβλέπονται από το Σύνταγμα του 1960. Σημείωνε δε περαιτέρω η Διακήρυξη «την ύπαρξη στην πράξη στη Δημοκρατία της Κύπρου δύο αυτόνομων διοικήσεων, εκείνης της ελληνοκυπριακής κοινότητας και εκείνης της τουρκοκυπριακής κοινότητας». Ο συγγραφέας διαγράφει το παρασκήνιο τόσο μεταξύ Ετζεβίτ-Κίσσινγερ όσο και στο εσωτερικό της Τουρκίας όπου προκρίνεται, αντί της κατάληψης ολόκληρης της Κύπρου ή της διχοτόμησης, δικοινοτική γεωγραφική ομοσπονδία με διαχωρισμό των δύο πληθυσμών. Αυτό, κατά τον Ετζεβίτ, θα μπορούσε να επιτευχθεί κατά τη δεύτερη φάση της Διάσκεψης της Γενεύης που είχε ήδη εξαγγελθεί για τις 8 Αυγούστου, είτε, αν δεν γινόταν αποδεκτό, με περαιτέρω στρατιωτικές επιχειρήσεις που θα επέβαλλαν τον διαχωρισμό επί του εδάφους. Τη δεύτερη φάση της Διάσκεψης με τη συμμετοχή Κληρίδη-Ντενκτάς ως εκπροσώπων των δύο κοινοτήτων, καθώς και όλα τα διαδραματισθέντα μέχρι την επιστροφή του Μακάριου, τα πραγματεύεται εκτενέστερα και δίνει ενδιαφέρουσες προσωπικές μαρτυρίες λόγω της παρουσίας του στο πλευρό του Κληρίδη ως συμβούλου. Τις δραματικές εκείνες στιγμές πριν τη δεύτερη φάση της εισβολής, ο Κληρίδης βρέθηκε αντιμέτωπος πρώτα με πρόταση του Ντενκτάς που προνοούσε άμεση αποδοχή επί χάρτου γεωγραφικής ομοσπονδίας με δύο περιφέρειες (η τουρκοκυπριακή στο 34% του εδάφους από το οποίο θα εκδιώκονταν οι Ελληνοκύπριοι). Εκ συμφώνου με τον Μαύρο, απέρριψαν άμεσα την πρόταση. Στις 12 Αυγούστου του επιδόθηκε το σχέδιο του Τούρκου ΥπΕξ Γκιουνές, το οποίο προνοούσε επίσης γεωγραφικό δια-χωρισμό σε δύο βασικές περιοχές (βορράς-νότος) για την κάθε κοινότητα συν ένα καντόνιο (Καρπασία) για την ελληνοκυπριακή πλευρά και πέντε καντόνια στον νότο για την τουρκοκυπριακή πλευρά (και σε αυτό η ίδια συνολική έκταση όπως στην πρόταση Ντενκτάς: 34%). Και αυτό το σχέδιο προνοούσε άμεση εφαρμογή με άμεση αποστολή τουρκικών στρατευμάτων στα διάσπαρτα τουρκικά καντόνια. Επιδίδοντας το σχέδιό του ο Γκιουνές, έθετε τελεσίγραφο αποδοχής μέχρι το βράδυ της ίδιας μέρας. Αποδοχή τέτοιας αξίωσης, σημειώνει ο συγγραφέας, «θα νομιμοποιούσε την παρουσία των τουρκικών δυνάμεων στην Κύπρο και θα δικαιολογούσε την επέκτασή τους σε ολόκληρο το νησί». Η άρνηση Κληρίδη-Μαύρου να δεχθούν και αυτό το σχέδιο, συνοψίζει ο Πόλυς Πολυβίου, απορρίπτοντας ως ανυπόστατες πληροφορίες περί αποδοχής της γεωγραφικής ομοσπονδίας από τον Κληρίδη στη Διάσκεψη, διέσωσαν την ΚΔ καθώς, με όρους διεθνούς δικαίου, βγήκε αλώβητη η αποκλειστική της αναγνώριση ως του μόνου νόμιμου κράτους στην Κύπρο, ενώ η Τουρκία δεν μπόρεσε να επιτύχει διεθνή αναγνώριση των τετελεσμένων της εισβολής και κατοχής κυπριακών εδαφών.

5. Ομοσπονδία:

Εδώ, έχω την αίσθηση ότι εγκαταλείπεται η σύνθετη προσέγγιση του Πόλυ Πολυβίου στο σύνταγμα του 1960, με βάση την οποία το βάρος δίνεται πιο πολύ στις ιστορικές συνθήκες που το δημιούργησαν παρά στις συνταγματικές θεωρίες (Βλ. § 2 πιο πάνω) για να υιοθετηθεί μια κατά κύριο λόγο συνταγματική διεθνονομική προσέγγιση. Διαγράφοντας την πορεία μέχρι την εισβολή και αμέσως μετά, δικαιολογημένα υιοθετεί την από μέρους του Μακάριου απόρριψη κάθε ιδέας για ομοσπονδία καθότι δεν υπήρχε η γεωγραφική προϋπόθεση. Ωστόσο, εξετάζοντας την από μέρους της ελληνικής πλευράς αποδοχή τη γεωγραφικής ομοσπονδίας μετά την εισβολή (Σύσκεψη Αθηνών 30 Νοεμ – 1 Δεκ 1974), αντί να εστιάσει στις συν-θήκες που οδήγησαν σε αυτήν, πλέκει το ζήτημα στα γρανάζια της συνταγματικής θεωρίας για να τη χαρακτηρίσει «μεγάλη πλάνη» και «πολύ σοβαρό λάθος […] χωρίς επίγνωση της τεράστιας υποχώρησης που συντελείτο και χωρίς αντίληψη και εκτίμηση των συνεπειών».

6. Διζωνική-Δικοινοτική Ομοσπονδία (ΔΔΟ):

Με την ίδια συνταγματική προσέγγιση, θεωρεί μέγα λάθος και απορρίπτει την από μέρους του Μακάριου αποδοχή της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας (Βλ. επίσης: Π. Πολυβίου, Μακάριος: Τα τρία λάθη, 2009) καταφεύγοντας σε μακρά ανάλυση των συνταγματικών ιδιομορφιών και συγκριτική παράθεση με τις «κλασικές ομοσπονδίες» για να καταδείξει την αρνητική μοναδικότητα της κυπριακής εκδοχής της ομοσπονδίας. Κι εδώ πάλι υποβαθμίζει αν δεν παραβλέπει εντελώς το ιστορικό γεγονός ότι η τουρκική εισβολή, δια της βίαιης μετακίνησης πληθυσμών, δημιούργησε επί του εδάφους γεωγραφικές προϋποθέσεις για τη ΔΔΟ τις οποίες όλοι οι διεθνείς παράγοντες, καθώς και όσοι στην Κύπρο μπορούσαν να εκτιμήσουν ρεαλιστικά τα πράγματα, θεωρούσαν μη αναστρέψιμες. Εστιάζει στον «διπολισμό» της ΔΔΟ καθώς και στις αρχές της «πολιτικής ισότητας» και της «αποτελεσματικής συμμετοχής» για να αναδείξει τους κινδύνους αδιεξόδων που θα οδηγούν, «σε περίπτωση κρίσης και παράλυσης, όχι σε απόσχιση αλλά σε διάλυση».

7. Ο ρόλος των ηγετών:

Στα επόμενα δυο κεφάλαια (6 και 7), ο συγγραφέας σκιαγραφεί αδρά τις προσωπικότητες και τον ρόλο που διαδραμάτισαν στο Κυπριακό οι Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, Γλαύκος Κληρίδης, και Σπύρος Κυπριανού, καθώς και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ως πρωθυπουργός της Ελλάδας. Παράλληλα προβαίνει σε αξιολογικές κρίσεις για τη συνεισφορά τους οι οποίες παρουσιάζουν ιδιαίτερο εν-διαφέρον. 7.1. Μακάριος ο μοιραίος ηγέτης: Είναι αυστηρές αλλά όχι άδικες οι κρίσεις του για τον Μακάριο. Ωστόσο, θεωρώ άδικη την κριτική του για την από μέρους του Μακάριου αποδοχή της ΔΔΟ το 1977 παρότι του αναγνωρίζει ως ελαφρυντικό το γεγονός ότι «μετά την καταστροφή του 1974 δημιουργήθηκε μια διεθνής δυναμική υπέρ της αναγκαιότητας και του αναπόφευκτου της ομοσπονδίας». Στη δική μου εκτίμηση, η αποδοχή της ΔΔΟ το 1977 ήταν συγκριτικά παράλληλη, κατά κάποιο τρόπο, με την αποδοχή της Ζυρίχης το 1959. Και στη μια και στην άλλη περίπτωση, η αίσθηση του ιστορικού βάρους που, ως εκ του εθναρχικού του ρόλου, κουβαλούσε ο Μακάριος, η ισχυρή προσωπικότητα και η άμετρη αυτοπεποίθησή του, οδήγησαν πρώτα στην κατολίσθηση της Ζυρίχης κι ύστερα στην κατολίσθηση προς το ’74 οπόταν έδωσαν άλλοι, στις 15 του Ιούλη, το τελικό κτύπημα. Και στις δυο περιπτώσεις δεν είχε άλλη επιλογή. Ο Πολυβίου θα συνοψίσει την κρίση του για τον Μακάριο ως εξής: «Ουδέποτε ο Μακάριος έγινε κοσμικός και πολιτικός ηγέτης, […] ουδέποτε μετατράπηκε από ηγέτη του ελληνοκυπριακού απελευθερωτικού αγώνα σε πρόεδρο ενός ανεξάρτητου και δικοινοτικού κράτους του οποίου υπέρτατος νόμος ήταν το Σύνταγμα». Μέσα από αυτή την οπτική θέτει το καίριο ερώτημα το οποίο και απαντά: «Ήταν ο Μακάριος ο κατάλληλος να ηγηθεί αυτής της προσπάθειας τόσο ως πολιτικός ηγέτης της ελληνοκυπριακής κοινότητας όσο και ως αρχηγός του κυπριακού κράτους; Η απάντηση είναι σαφώς αρνητική.» Συμφωνώ και υπερθεματίζω. 7.2. Γλαύκος Κληρίδης και Κυπριακό: Έχοντας ζήσει από κοντά τον Κληρίδη τις δραματικές μέρες της εισβολής ως την επιστροφή του Μακάριου, καταθέτει πειστική μαρτυρία για τα γεγονότα της περιόδου και μια γενικά θετική αξιολογική κρίση. Θεωρεί μοναδική τη συνεισφορά του κατά την κρίσιμη περίοδο της εισβολής, κατά την οποία, γράφει, «χειρίστηκε τις τεράστιες δυσκολίες και τα προβλήματα που υπήρχαν με ψυχραιμία, σύνεση, υψηλό αίσθημα ευθύνης και αυταπάρνηση». Του αναγνωρίζει την ικανότητα ρεαλιστικής προσέγγισης των πραγμάτων από την αρχή της πολιτικής του σταδιοδρομίας. Του καταλογίζει όμως την ατολμία να διατυπώσει δημόσια τις διαφωνίες του με τον Μακάριο και να διαχωρίσει τη θέση του προπάντων κατά τις συνομιλίες του 1968. Στην εκτίμησή μου, μέσα στο κλίμα της απόλυτης ηγεμονίας του Μακάριου, δημόσια διαφωνία του δεύτερου τη τάξει στην κρατική ιεραρχία θα σήμαινε ασφαλώς λήξη της πολιτικής σταδιοδρομίας του χωρίς καμιά δυνατότητα να πείσει και να δημιουργήσει ρεύμα με τις απόψεις του. Ο Πολυβίου ερμηνεύει τη στάση του ως εξής: «Προφανώς ο Κληρίδης πίστευε ότι ανοικτή διαφωνία του με τον Μακάριο θα προκαλούσε σοβαρή πολιτική φθορά στον ίδιο και θα επισώρευε περισσότερα δεινά στην ελληνοκυπριακή πλευρά». 7.3. Σπύρος Κυπριανού και Κυπριακό: Ως μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας (1980-1987) επί προεδρίας Κυπριανού, ο Πόλυς Πολυβίου αξιοποίησε το πλούσιο υλικό που είχε στη διάθεσή του στο βιβλίο που εξέδωσε το 2010 με τίτλο, Κυπριανού και Κυπριακό. Η σχετική με τον Κυπριανού αναφορά, στο νέο βιβλίο, αποτελεί απλώς σύνοψη που εστιάζει στην από μέρους του Κυπριανού προσέγγιση της ομοσπονδίας και κυρίως της διαπραγματευτικής διαδικασίας. Όχι τυχαία. Και τα δυο αυτά θέματα ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τον συγγραφέα όπως θα καταδειχθεί πιο κάτω. Στη Σύσκεψη των Αθηνών (30 Νοεμ – 1 Δεκ 1974) ο Κυπριανού, ακολουθώντας τον Τάσο Παπαδόπουλο, αντιτάχθηκε στην αποδοχή γεωγραφικής ομοσπονδίας την οποία χαρακτήρισε ως «λύση καταστροφική» και, αντί της διαπραγμάτευσης σε αυτή τη βάση, εισηγήθηκε «εμμονή στη διεθνοποίηση του Κυπριακού». Την ίδια απορριπτική στάση έναντι της ομοσπονδίας τήρησε ο Κυπριανού και στις συνεδρίες του Εθνικού Συμβουλίου (Φεβρ-Μάρτ 1977) που ακολούθησαν τη Συμφωνία Μακαρίου-Ντενκτάς της 12ης Φεβρουαρίου η οποία προνοούσε ΔΔΟ. Τις απόψεις Κυπριανού στο Εθνικό Συμβούλιο ο συγγραφέας συνοψίζει ως ακολούθως: «Εάν δεν υπάρξει ‘σαφής αποδοχή’ από την τουρκική πλευρά των αρχών αναφορικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα και της απόσυρσης των ξένων στρατευμάτων, τότε η ελληνοκυπριακή πλευρά δεν πρέπει να αποδεχθεί την επανάληψη των συνομιλιών.» Ο Κυπριανού σύρθηκε τελικά σε συνομιλίες για λόγους που δεν εξετάζει ο συγγραφέας, ωστόσο, όπως παρατηρεί, «καθ’ όλη την περίοδο 1977-1984 ο Κυπριανού συνέχισε να επιδεικνύει δυσπιστία προς την ιδέα της ΔΔΟ και προς τη μέθοδο διαπραγμάτευσης που είχε υιοθετήσει ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, δηλαδή συζήτηση και διαπραγμάτευση των συνταγματικών πτυχών του Κυπριακού, χωρίς να επιλύονται προηγουμένως ή τουλάχιστον ταυτόχρονα ‘τα βασικά θέματα αρχής’». Αυτή η προσέγγιση αποτελεί ουσιαστικά τον πυρήνα της «πρόταξης» την οποία ο Κυπριανού διατυπώνει επίσημα για πρώτη φορά στον ΓΓ των ΗΕ με την επιστολή της 20ης Απριλίου 1986, ως εκ της οποίας δεν υπήρξε οποιαδήποτε διαπραγμάτευση μέχρι την εκλογή του Γιώργου Βασιλείου. Ο συγγραφέας σχολιάζει και μια δεύτερη ένσταση του Κυπριανού στη διαπραγματευτική διαδικασία, που έχει σχέση με την εισαχθείσα στα σχέδια Κουεγιάρ ιδέα της εγκαθίδρυσης μεταβατικής κυβέρνησης μετά από μια κατ’ αρχήν συμφωνία. Αντιμέτωπη η ελληνοκυπριακή πλευρά με τη στρεψοδικία Ντενκτάς και με το άδηλο των τουρκικών προθέσεων, έβλεπε το ενδεχόμενο κατάρρευσης της προσπάθειας πριν την ολοκλήρωση της Συμφωνίας και την εγκαθίδρυση ομοσπονδιακής κυβέρνησης, οπό-τε δεν θα υπήρχε τρόπος επιστροφής στην προηγούμενη κατάσταση με τη διεθνώς αναγνωρισμένη ΚΔ. Και τα τρία αυτά ζητήματα –ΔΔΟ, πρόταξη, μεταβατική- που αναδεικνύει ο Πόλυς Πολυβίου από την πολιτεία του Σπύρου Κυπριανού θα αποτελέσουν το υπόβαθρο της δικής του πρότασης για την εξελικτική διαδικασία, την οποία θα δούμε πιο κάτω (§11). Δεν κρύβω πως περνά από το μυαλό μου ότι η ταύτιση, ως ένα βαθμό, της δικής του προσέγγισης με αυτήν του Κυπριανού βρίσκεται πίσω από την αποσιώπηση της αδυναμίας του Κυπριανού να συλλάβει την ουσία της πολιτικής πραγματικότητας, την εμμονή του σε νεφελώδεις διατυπώσεις περί αρχών και, τέλος το ανερμάτιστο των πολιτικών χειρισμών του (μεταξύ άλλων και η απώλεια Αμμοχώστου), καθώς και την αποτυχία του να πείσει τον ΓΓ και ευρύτερα τη διεθνή κοινότητα, με αποτέλεσμα να οδηγήσει την Κύπρο σε απομόνωση.

8. Δικαστικές διαδικασίες και επίλυση του Κυπριακού:

Σε χωριστό κεφάλαιο, με θέμα τις προσφυγές Ελληνοκυπρίων εκτοπισμένων στο ΕΔΑΔ και άλλα δικαστήρια (προσφυγή Μελέτη Αποστολίδη), πραγματεύεται δια μακρών τις νομικές διαδικασίες και τα νομικά ζητήματα που εγείρονται και προβαίνει σε μια συνολική αποτίμηση των κερδοζημιών. Ενώ αναγνωρίζει τη σημασία των νομικών αυτών διαδικασιών σε ό,τι αφορά στην αναγνώριση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των εκτοπισμένων, δηλώνει εξ αρχής ότι δεν είναι δυνατό να επιλυθεί το Κυπριακό «μόνο ή πρώτιστα με διαδικασίες ενώπιον δικαστηρίων». Ενώ υπογραμμίζει ότι το Κυπριακό έχει σημαντικές νομικές πτυχές, ξεκαθαρίζει ότι είναι πρώτιστα πολιτικό πρόβλημα και ότι «μόνο με πολιτικά μέσα, με διαπραγματεύσεις μεταξύ των εμπλεκομένων και με συμβιβασμούς, πρόκειται να επιλυθεί». Ως εκ των αρχικών επιτυχιών (Τιτίνα Λοϊζίδου 1996 και 4η Διακρατική Προσφυγή 2001), εκφράζει ανησυχίες για την επικέντρωση σε νομικές και δικαστικές διαδικασίες, τονίζοντας ότι τέτοια πρακτική δεν συμβάλλει στη λύση του Κυπριακού, καθώς καλλιεργεί την «ψευδαίσθηση ότι το θέμα θα λυθεί εκτός πολιτικής αρένας». «Οι δικαστικές αποφάσεις –προσθέτει- κυρίως στο διεθνές δίκαιο, […] μπορεί να έχουν έννομα αποτελέσματα, ιδίως χρηματικά, αλλά δεν μπορούν να μεταβάλουν τα βασικά στοιχεία της κατάστασης, δηλαδή τη συνεχιζόμενη κατοχή». Παρότι κρίνει ως λανθασμένη από άποψης νομικού δικαίου την απόφαση Δημόπουλος (2010) στην οποία αφιερώνει μακρά νομική ανάλυση, την θεωρεί απόφαση κλειδί που θέτει τέρμα στη λογική επίλυσης του Κυπριακού μέσω δικαστικών αποφάσεων. Σημειώνει τη σύνδεση της υπόθεσης με την από μέρους των Ελληνοκυπρίων απόρριψη του σχεδίου Ανάν και υπογραμμίζει ότι τα διεθνή δικαστήρια δεν παραγνωρίζουν τις πολιτικές πραγματικότητες, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που τα γεγονότα κρίνονται ως μη αναστρέψιμα. Σημειώνει επίσης την από μέρους του ΕΔΑΔ αποσύνδεση του δικαιώματος στην περιουσία από τα ύψιστα ανθρώπινα δικαιώματα, τη θεώρηση της περιουσίας ως υλικού αγαθού που μπορεί να αποτιμηθεί και να αποζημιωθεί χρηματικά, την αναγνώριση δικαιωμάτων και στους χρήστες μετά από μακρά σε χρονική διάρκεια χρήση μιας περιουσίας. Αναδεικνύει όμως το γεγονός ότι, μέσα από σειρά δικαστικών αποφάσεων (από την Τιτίνα Λοϊζίδου 1996 μέχρι τη Δημόπουλος 2010), παρότι αναβαθμίζεται η τουρκοκυπριακή οντότητα με κάποιας μορφής νομιμοποίηση θεσμών και διαδικασιών της (Επιτροπή Αποζημιώσεων) δεν αμφισβητείται με κανένα τρόπο η ΚΔ ως το μόνο διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος στην Κύπρο.

9. Επιλογές:

Σχολιάζει συνοπτικά και απορρίπτει: τη στρατιωτική επιλογή, τη λογική του στάτους κβο, τη διχοτόμηση, τη συνομοσπονδία, τη διπλή ένωση, την προσάρτηση της τουρκοκυπριακής περιοχής στην Τουρκία. Δια της εις άτοπον απαγωγής, οδηγεί στη ΔΔΟ η οποία, παρατηρεί, «ήταν απαράδεκτη πριν το 1974, το 1977 θεωρήθηκε οδυνηρός συμβιβασμός, τώρα δυστυχώς έχει καταστεί η μόνη προσφερόμενη λύση του Κυπριακού». Ενώ δεν αποφεύγει τον πειρασμό να απαριθμήσει και πάλι τις συνταγματικής υφής αντιρρήσεις του, παραθέτει το περιεχόμενο επιστολής που του είχα στείλει όταν επιμελούμουν το βιβλίο του Το Κυπριακό πρόβλημα: Παραλογισμοί και προβληματισμοί (2010), στην οποία περιέγραφα δέκα θετικά στοιχεία της ΔΔΟ όπως αυτή διαγραφόταν μέσα από τις συγκλίσεις στις διαπραγματεύσεις, τα οποία και ενσωμάτωσε στο βιβλίο. Παραθέτει και σε αυτό το βιβλίο αυτά τα στοιχεία παραπέμποντας στην επιστολή μου, κρατώντας όμως αποστάσεις απ’ αυτά με τους όρους και τις προϋποθέσεις που θέτει παρά κάτω. Στη συνέχεια, εξετάζει τον παράγοντα Τουρκία, σε σχέση με συμφωνημένη λύση ΔΔΟ. Ερμηνεύει την κυπριακή πολιτική της Τουρκίας απορρίπτοντας τα περί πάγιων επεκτατικών βλέψεων κατά της Κύπρου μέσα από την παράθεση στοιχείων που καταδεικνύουν το ευέλικτο της τουρκικής πολιτικής και την αναθεώρηση στόχων ανάλογα με το πώς κάθε φορά αξιολογεί τα συμφέροντά της. Αν υπάρχουν «σαφή και αδιαπραγμάτευτα στρατηγικά συμφέροντα της Τουρκίας στην Κύπρο», παρατηρεί , αυτά έχουν σχέση με την αποτροπή ελέγχου της Κύπρου από εχθρική ή δυνάμει εχθρική δύναμη, πράγμα που συναρτάται και με τη διασφάλιση της παρουσίας της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Εφόσον μια ανεξάρτητη ομοσπονδιακή Κύπρος (με ισότιμη παρουσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας) διασφαλίζει αυτές τις προϋποθέσεις, τότε εμείς, σημειώνει, πρέπει να αναζητήσουμε τρόπους συνεννόησης και συμβίωσης όχι μόνο με την τουρκοκυπριακή κοινότητα αλλά και με την Τουρκία. «Το κλειδί της λύσης του Κυπριακού –καταλήγει- είτε το θέλουμε είτε όχι, είναι η συνεννόηση με την Τουρκία».

10. Διαπραγμάτευση:

Εδώ ο συγγραφέας, σε χωριστό κεφάλαιο με αυτό τον τίτλο, εξετάζει, σε θεωρητικό επίπεδο, τη σχέση της «ουσίας» με τη «διαδικασία» σε μια διαπραγμάτευση. Θεωρεί ότι «πρέπει πρώτα να αποσαφηνίζεται η ουσία του προ-βλήματος και τα βασικά θέματα και να έπεται η επιλογή της διαδικασίας και του πλαισίου». Με σαφή υπαινιγμό στο Κυπριακό και με αιχμή κατά της διαπραγματευτικής διαδικασίας που ακολουθείται, υποβάλλει ότι η διαδικασία που θα επιλεγεί για την επίλυση ενός προβλήματος μπορεί, με την πάροδο του χρόνου, να αλλοιώσει βασικά στοιχεία της ουσίας του προβλήματος. Ενώ, σημειώνει, πριν το 1974 η ουσία του προβλήματος ήταν η αναθεώρηση του Συντάγματος του 1960 οπότε οι διακοινοτικές διαπραγματεύσεις ήταν η ορθή διαδικασία, μετά το ’74 προστέθηκαν ως ουσιώδη στοιχεία του προβλήματος η συνεχιζόμενη τουρκική κατοχή ο εποικισμός των κατεχομένων, και η στέρηση του δικαιώματος επιστροφής των προσφύγων. Εν τούτοις, παρατηρεί, η διαπραγματευτική διαδικασία παρέμεινε η ίδια όπως πριν, εστιάζοντας στην εσωτερική συνταγματική πτυχή του προβλήματος. Παρότι αναγνωρίζει ότι αυτή η διαδικασία είχε, κατά κάποιο τρόπο επιβληθεί από τα ΗΕ και τα άλλα διεθνή κέντρα αποφάσεων «με την ανοχή της ΚΔ και της Ελλάδας», θέτει το ερώτημα αν, με τους κατάλληλους χειρισμούς θα μπορούσε να αλλάξει το διαπραγματευτικό πλαίσιο προς την κατεύθυνση της «πρόταξης» Κυπριανού του 1986. Ωστόσο, απαντά με κριτική διάθεση «δεν κατεβλήθη καμιά σοβαρή προσπάθεια αμέσως μετά τα γεγονότα του 1974 για την προώθηση διαφορετικής επιλογής». Στην αντίληψή μου, δεν ευσταθεί αυτή η κριτική. Τα ΗΕ, σε μια ρεαλιστική προσέγγιση, θεωρούσαν ότι η επίτευξη μιας κατ’ αρχήν συμφωνίας επί της συνταγματικής πτυχής στη βάση της ΔΔΟ θα άνοιγε αμέσως τον δρόμο για συζήτηση τερματισμού της τουρκικής επιδρομής. Όλα τα σχέδια λύσης που υπέβαλαν τα ΗΕ (σχέδια Κουεγιάρ 1984, 1985, 1986, Περίγραμμα Κουεγιάρ 1989, Ιδέες Γκάλι 1992), προνοούσαν συμφωνία σε χρονοδιάγραμμα αποχώρησης «μη κυπριακών στρατευμάτων και ξένων στοιχείων» πριν την εγκαθίδρυση μεταβατικής κυβέρνησης, ενώ στο σχέδιο Ανάν 2004, και στο Πλαίσιο Γκουτέρες 2017 ήταν ήδη συμφωνημένα αυτά τα ζητήματα παράλληλα με τη συνταγματική πτυχή. Εκείνο που χρειάζεται να σημειωθεί είναι ότι, στα πλαίσια μιας σταδιακής προσπάθειας, τα ΗΕ πραγματοποιούν τα απο-φασιστικά άλματα εκεί που η συγκυρία, το timing του Πόλυ Πολυβίου, επιτρέπει λύσεις θετικού αθροίσματος. Το δυστύχημα είναι ότι εμείς, για να μείνω στις δυο τελευταίες περιπτώσεις, κλείσαμε την πόρτα στη συγκυρία. Σε αυτό το σημείο, επισημαίνω ακόμα μια αποσιώπηση του συγγραφέα. Ενώ, ορθά πράττοντας, κρίνει αυστηρά την αποτυχία Κυπρίων ηγετών στο μακρινότερο παρελθόν να διαγνώσουν σωστά τη συγκυρία και να τολμήσουν τον ιστορικό συμβιβασμό, εδώ (2004 και 2017) μένει στο επίσημο αφήγημα αποφεύγοντας να προβεί σε οποιαδήποτε αξιολογική κρίση.

11. Εξελικτική διαδικασία:

Τον Αύγουστο του 2018 ο Πόλυς Πολυβίου κυκλοφόρησε στα ΜΚΔ, υπό τον τίτλο Κυπριακό πρόβλημα: Μια άλλη προσέγγιση, αναλυτική πρόταση για μια εξελικτική διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού στη θέση της ακολουθούμενης διαδικασίας με την οποία επιδιώκεται συμφωνία για συνολική λύση άμεσα εφαρμοζόμενη. Κριτικό σχόλιό μου (Για την πρόταση Πολυβίου: Μια πολιτική προσέγγιση) το ενσωμάτωσε, μαζί με άλλα σχόλια και με δικές του απαντήσεις, στο βιβλίο που εξέδωσε λίγο αργότερα με τίτλο Το κυπριακό πρόβλημα: Μια άλλη προσέγγιση (2018), στο οποίο μεταφέρει αυτούσια την πρότασή του με ελάχιστες διευκρινιστικές προσθήκες. Η πρόταση επανέρχεται και στο κεφάλαιο 12 του υπό επισκόπηση βιβλίου με τίτλο: Κυπριακό: Μια νέα προσέγγιση. Την πρότασή του την στηρίζει στην υπόθεση ότι είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθεί συμφωνημένη λύση ΔΔΟ και ότι, και αν επιτευχθεί λύση θα είναι πολύ δύσκολο να λειτουργήσει εξαιτίας της «πολιτικής ισότητας» και της αποτελεσματικής συμμετοχής». Οπότε, στο πολύ πιθανό ενδεχόμενο κατάρρευσης της νέας τάξης πραγμάτων που θα προκύψει από την άμεση εφαρμογή της λύσης, δεν δα υπάρχει δυνατότητα επιστροφής στο διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος της ΚΔ. Δεν κρίνω σκόπιμο να επαναφέρω εκείνη τη συζήτηση, η οποία είχε συνέχεια και κατά την παρουσίαση του βιβλίου. Θα περιοριστώ στη συνοπτική παρουσίαση των βασικών σημείων της πρότασής του και σε ένα κατά το δυνατό συνοπτικό σχολιασμό. Πέρα από το σκεπτικό της «εξελικτικής διαδικασίας», το ουσιαστικό στοιχείο της πρότασής του είναι ο οδικός χάρτης που προτείνει με μια σειρά βημάτων μέχρι τη συνολική συμφωνία και την εγκαθίδρυση της νέας τάξης πραγμάτων. Σε πρώτο στάδιο, επιστροφή των Βαρωσίων και άνοιγμα του λιμανιού της Αμμοχώστου και του αεροδρομίου της Τύμπου υπό όρους που τους περιγράφει. Σε δεύτερο στάδιο, αποκατάσταση ελεύθερης διακίνησης, αποχώρηση της μισής τουρκικής στρατιωτικής δύναμης, δημιουργία κοινών εταιρειών μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων και γενικά «μεγιστοποίηση κάθε δυνατής οικονομικής και πολιτιστικής συνεργασίας των δύο κοινοτήτων ανεξάρτητα από τη μη επίτευξη συνολικής λύσης». Σε τρίτο στάδιο και αφού υλοποιηθούν τα πρώτα δυο στάδια, εισηγείται «περαιτέρω εδαφικές αναπροσαρμογές, σε συνέχεια των χαρτών που κατατέθηκαν από τις δύο πλευρές στη Γενεύη στις 11.1.2017». Όταν, προσθέτει, η τουρκοκυπριακή περιοχή περιοριστεί στην τελική της έκταση, δηλαδή γύρω στα 28.5%-28.6% του ολικού εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας, τότε μπορεί να αρχίσει η εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου στην «αυτόνομη» τουρκοκυπριακή περιοχή η οποία θα λειτουργεί ως «αναπόσπαστο μέρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης» η δε Κυπριακή Δημοκρατία, διατηρείται «όπως τώρα υφίσταται, χωρίς την εγκατάλειψη της αποκλειστικής διεθνούς αναγνώρισης που τώρα απολαμβάνει». Σε αυτή τη φάση, καταλήγει, μπορεί να αρχίσουν διαπραγματεύσεις για την επίτευξη τελικής λύσης οπότε «οι δύο πλευρές ενδεχόμενα να διαφοροποιήσουν τις απόψεις τους όσον αφορά το τελικό κυβερνητικό σχήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, μη αποκλειομένης και επιστροφής σε μοντέλο Ζυρίχης με σοβαρές αναπροσαρμογές». Τον όρο «αυτόνομη περιοχή», όπως τον διευκρινίζει στο βιβλίο που ακολούθησε καθώς και στο τωρινό βιβλίο, «ουδόλως θα είναι κράτος ή κρατική οντότητα αλλά θα είναι μια περιοχή διοικητικής αυτονομίας, στο πλαίσιο πάντα μιας (της υπάρχου-σας) Κυπριακής Δημοκρατίας». Η δική μου κριτική αποτίμηση: 1. Σε ό,τι αφορά στο «πολύ δύσκολο» επίτευξης συμφωνημένης λύσης, αυτή υπήρξε το 2017 και την απολάκτισε ο ηγέτης της ελληνοκυπριακής κοινότητας. 2. Σε ό,τι αφορά στο «πιθανότατο ενδεχόμενο κατάρρευσης της νέας τάξης πραγμάτων που θα προκύψει από τη λύση ΔΔΟ, χωρίς να το αποκλείω, το θεωρώ πολύ απομακρυσμένο ώστε να μας αποθαρρύνει να πάρουμε το ρίσκο της λύσης. Δεδομένου ότι η σύγκλιση συμφερόντων των εμπλεκομένων (αυτή που υπήρχε το 2004 και το 2017) μας οδηγήσει στη λύση, κάθε εμπλεκόμενο μέρος θα έχει κάθε λόγο να επιδιώκει ομαλή εφαρμογή της λύσης ώστε να καρπωθεί τα οφέλη που η λύση θα του επιφέρει, τα οποία θα υπερτερούν σαφώς του όποιου συμβιβασμού. 3. Αν η ελληνοκυπριακή πλευρά, υπό την απειλή οριστικής παγίωσης των τετελεσμένων με την πάροδο του χρόνου και αδιαφορώντας για την προοπτική επανένωσης της Κύπρου σε ΔΔΟ με όσα απείρως πιο σημαντικά οφέλη αυτή θα συνεπάγεται, απορρίπτει τη λύση άρα και τα σίγουρα οφέλη της μόνο και μόνο για να διατηρήσει εκ του ασφαλούς την αποκλειστική αναγνώριση της ΚΔ ως έχει, γιατί να την εμπιστευθεί η τουρκική πλευρά ότι θα συναινέσει στην εγκαθίδρυση της συμφωνημένης ΔΔΟ όταν θα έχει ήδη πάρει το δικό της κομμάτι, το έδαφος; Η επιφύλαξή μου, όπως τόνιζα και στην τοτερινή συζήτηση, δεν είναι αυτή καθ’ εαυτήν η ιδέα της εξελικτικής ή σταδιακής λύσης αλλά ο συγκεκριμένος «οδικός χάρτης» που εισηγείται ο Πόλυς Πολυβίου, απλώς και μόνο επειδή δεν βλέπω την παραμικρή πι-θανότητα να γίνει αποδεκτός από την τουρκική πλευρά. 4. Αφού θεωρεί την «πολιτική ισότητα» και την αποτελεσματική συμμετοχή» δεδομένους όρους της ΔΔΟ, προς τι η παρουσίασή τους ως του «μπαμπούλα» της κατάρρευσης, το τροπάρι του Προέδρου της Δημοκρατίας μετά το Κραν Μοντανά; Ως μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας έθεσε μήπως το αυτονόητο της διεύρυνσης του μηχανισμού άρσης α-διεξόδων ώστε να καλύπτει και τις ανεξάρτητες αρχές και οργανισμούς όπου τα πιθανά αδιέξοδα τα οποία, όντας διοικητικής φύσης, θα αίρονταν πολύ πιο εύκολα από ότι στην εκτελεστική εξουσία όπου τα ζητήματα είναι εν πολλοίς πολιτικά;

Καταληκτικά, αν ο Πόλυς Πολυβίου ήταν στη θέση του ηγέτη της ελληνοκυπριακής κοινότητας, ή για να το θέσουμε πιο συγκεκριμένα, αν αύριο εκλεγεί πρόεδρος της ΚΔ και βρεθεί μπροστά στην κάθετη άρνηση της άλλης πλευράς όσο και της διεθνούς κοινότητας να μπουν καν σε συζήτηση του οδικού του χάρτη, και αφού στο μεταξύ θα έχει υπονομεύσει την ιδέα της άμεσα εφαρμοζόμενης συνολικής λύσης ΔΔΟ στην οποία ουσιαστικά έχουν καταλήξει οι ως τώρα διαπραγματεύσεις, ποιες εναλλακτικές επιλογές θα έχει;

25 Οκτωβρίου 2020

From the old diaries. On happiness and omelette.

25 Οκτωβρίου, 2020


Sunday 4th of November 1984.


I have been reading this book by Albert Camus, “the pursuit of happiness”, “a happy death” etc.


I found many things in there, which describe me too. I realized that I could write stuff similar to that. In style and in content.


Then I thought about this girl, that I met the other day on the Cambridge trip. I probably thought too much about her and that made me feel bad. Not bad in the usual sense. Bad in the sense that I wanted to phone her, talk to her, bad in this sense that I needed her… I was really so down…

Then I read about my life of this time last year, it’s always pretty important to read about your life, right? Then I realised that at the time I was commending about the year before, so I’m not going to do the same this year!


Well I was not very happy then and I intentionally went through these pages in order to go further down the sink. The further you go down, the more are the chances of eventually coming back again.


And yes, I managed that by cooking an omelette, watch some awful comedy on the box and I laughed. Yes, I actually laughed, and all the blues went away. I felt happy I realised that I was made for happiness!


The point though is that there is no object or subject handy to make me share or express this happiness. And if you cannot share happiness you ain’t really happy.


It’s as simple as that. I want to be happy, but I cannot do it!


But, wait, after all, happiness is only a temporary illusion. Like the illusion of feeling that you are a good writer.


I am not.


I will just go back to Camus.

Από τα παλιά ημερολόγια. Όταν πήγα στη ΣΕΑΠ – Σεπτ /Οκτ 1980.

23 Οκτωβρίου, 2020

Τα ημερολόγια μου τα έγραφα σε σημειωματάρια τσέπης όπως αυτό στη φωτογραφία. Αυτό το είχα τον καιρό που βρισκόμουν στο ΚΕΝ Πάφου. Οι αριθμοί εξηγούνται ως εξής:

3 – Τρίτος Λόχος

4 – Τέταρτη Διμοιρία

3 – Τρίτη Ομάδα.

…………………………………….

Σάββατο 20 Σεπτεμβρίου 1980.

Πρωί-πρωί με στολή εξόδου, φυλάξαμε όλα τα πράγματα μας στους σάκους. Μας ξαναφώναξαν στο διοικητήριο και άρχισαν να μας λένε σε ποιο τάγμα θα πάμε. Φάνηκα τρομερά τυχερός ακούγοντας 386 τάγμα πεζικού, δηλαδή κοντά στο Montparnasse.

Δυστυχώς όμως μάθαμε πως πρώτα θα πάμε για επιπρόσθετη εκπαίδευση στα βαρέα όπλα, στον  Λυθροδόντα στο ΤΒΟ (τάγμα βαρέων όπλων).  Μέχρι να μας φωνάξουν αποχαιρέτισα συναδέλφους και εκπαιδευτές και πήρα διευθύνσεις ενώ πολλά άτομα μπορεί να μην ξαναδώ ποτέ.  Όταν ήμασταν έτοιμοι, βρέθηκα κοντά στο Χριστάκη και μάλιστα καθίσαμε δίπλα – δίπλα στα καινούργια φορτηγά KMC.

Μέσα από την κάσια του φορτηγού, είδα για τελευταία φορά το ΚΕΝ Πάφου.

Κάναμε δύο σταθμούς στη Μονή και σε ένα κέντρο στο δρόμο της Λεμεσού και τέλος φτάσαμε στο ΤΒΟ.

Μας κατέγραψαν και μας παρέλαβαν με πολύ ενθουσιασμό οι παλιοί. Φάγαμε και μας οδήγησαν στους θαλάμους. Κοιμάμαι χαμέ μαζί με άλλους νέους. Με όρισαν θαλαμοφύλακα τέσσερις έως επτά και βρήκα την ευκαιρία να τακτοποιηθώ λίγο και να αλλάξω ρούχα. Επίσης με δούλεψαν αρκετά κάποιοι παλιοί από τον  διπλανό θάλαμο.

Κυριακή 21 Σεπτεμβρίου 1980.

Κανονικά μέρα ανάπαυσης η Κυριακή, αλλά όχι για μας. Μας παραλάμβαναν οι διάφοροι υπαξιωματικοί και εκτελούσαμε ασκήσεις. Επίσης καθαρίζαμε χόρτα. Το μεσημέρι κάναμε αγγαρείες ενώ  το απόγευμα πάλι καψόνι με τους υπαξιωματικούς. Σε μια στιγμή όμως ένιωσα τρομερή χαρά γιατί με φώναξαν στην πύλη. Σχεδόν να δακρύσω όταν  είδα τους γονείς μου και είπαμε λίγες κουβέντες. Τη νύχτα ο επόπτης φώναξε όσους είχαν έρθει από τον τρίτο λόχο του ΚΕΝ Πάφου και μας ζήτησε πληροφορίες για μία κλοπή που είχε γίνει εκεί.

Δευτέρα 22 Σεπτεμβρίου 1980.

Πρώτη δουλειά ήταν ο χωρισμός σε διμοιρίες. Είμαι στην πρώτη με τον Δόκιμο Έφεδρο Αξιωματικό (ΔΕΑ) Πίτσιλλο. Πήγαμε στο κιόσκι για εκπαίδευση  και μέχρι το μεσημέρι μάθαμε το ΠΑΟ 106. Ο δόκιμος είναι απίθανος, απόφοιτος του Κύκκου και ήδη με έμαθε γιατί απάντησα σε πολλές ερωτήσεις.

Αγγαρείες αποφεύγω, γιατί παίρνω φαΐ στο Χριστάκη που έχει μύκητες και μένει στο θάλαμο. Το απόγευμα πήγαμε στο κιόσκι και το βελτιώσαμε με βαριά δουλειά που συμμετείχε και ο δόκιμος και οι εκπαιδευτές μας.

Τρίτη 23 Σεπτεμβρίου 1980.

Βασικά η ίδια ρουτίνα. Μόνο το απόγευμα ο λοχαγός μας έκανε εκπαίδευση για πειθαρχία. Οι εκπαιδευτές μας μπαίνουν πάρα πολύ γιατί τιμώρησε ο λοχαγός ένα παλιό για την καθαριότητα. Τη νύχτα σκοπιά 10 με 12 στο διοικητήριο χωρίς ευτυχώς απρόοπτα.

Τετάρτη 24 Σεπτεμβρίου 1980.

Και πάλι μάθημα για το ΠΑΟ το πρωί, το μεσημέρι αγγαρείες ενώ το απόγευμα ελεύθερο. Ήμουν εξοδούχος και πήρα την έξοδο στις 6:30. Βρήκα τους δικούς μου έξω και φύγαμε αμέσως. Στο σπίτι έμεινα κάπου μιάμιση ώρα και το απόλαυσα. Πήρα γράμμα από την Ann και στην ώρα μου ήμουν πίσω στην μονάδα.

Πέμπτη 25 Σεπτεμβρίου 1980.

Οι υποψίες μου ότι ο Πίτσιλλος με πήρε από καλό μάτι επιβεβαιώθηκαν αφού μου έδωσε τιμητική έξοδο γιατί απάντησα καλά σε κάποια δύσκολη ερώτηση. Το πρωί γνωρίσαμε τον διοικητή στην αναφορά τάγματος, ενώ από το μεσημέρι μέχρι τη νύχτα συνέχεια αγγαρείες και εκτελέσεις σε παλιούς. Κατάφερα να διαβάσω το γράμμα και με γέμισε με αισθήματα ευφορίας. Ήταν πραγματικά ό,τι χρειαζόταν για να με χαροποιήσει και να μου θυμίσει την κατάστασή μου. στο μεταξύ οι παλιοί συνεχίζουν να  μας τα πρήζουν και συχνά έχουμε καψόνι, σύντομο όμως…

Παρασκευή 26 Σεπτεμβρίου 1980.

Πρωί-πρωί στην αναφορά. Με τρομερή ευχαρίστηση έμαθα πως ο λοχαγός μετέτρεψε την τιμητική έξοδο που κέρδισα σε τιμητική 24ωρη άδεια. Κάναμε απίθανη γυμναστική με τον Πίτσιλλο και μετά την εκπαίδευση αρκετή λούφα. Το μεσημέρι μπήκαν ψύλλοι στα αυτιά μου γιατί δεν βρέθηκα μέσα στη λίστα με τους αδειούχους. Βρήκα τον επιλοχία και μου είπε πως δεν ήταν σίγουρος αν είχα άδεια και με απογοήτευσε μέχρι το κόκκαλο. Το απόγευμα πέρασε με συντήρηση των ΠΑΟ και αγγαρείες. Επίσης οι παλιοί συνέχισαν τις φωνές και το καψόνι. Τη νύχτα θαλαμοφύλακας 2-4 και όπως και την άλλη φορά με πήρε ο ύπνος. Ευτυχώς όμως δεν με βρήκε κανένας υπαξιωματικός αλλά ο θαλαμοφύλακας του άλλου θαλάμου και γλίτωσα.

Σάββατο 27 Σεπτεμβρίου 1980.

Ο τρομερός φόβος πως μπορεί να μην πάρω άδεια συνεχίστηκε αυξανόμενος μέσα στις προετοιμασίες για επιθεώρηση. Έφτασα σχεδόν στο σημείο να κλάψω.

Μας έδωσαν όπλα και χρεώθηκα ένα όπλο της πουτάνας. Βρήκα τον επιλοχία και μου είπε πως πάω άδεια, χωρίς ωστόσο να ήταν πειστικός. Η επιθεώρηση πήγε καλά και ο λοχαγός βρήκε το θάλαμο καλύτερο από τους άλλους.

Οι φόβοι μου βγήκαν αληθινοί όταν δεν είδα το όνομά μου στις άδειες. Με τρομερή απογοήτευση διαπίστωσα πως δεν μου έγραψε άδεια. Εγώ κεραυνοβολήθηκα αλλά η διάθεσή μου δεν χειροτέρεψε μιας και πάντα ήταν άσχημη. Με έγραψαν μόνο για έξοδο σήμερα. Εκείνο που με ανησυχεί είναι πως οι δικοί μου περιμένουν έξω και δεν ξέρω τι ώρα θα αρχίσουν οι έξοδοι. Τελείωσε το γεύμα και συντετριμμένος άκουσα πως οι έξοδοι θα άρχιζαν από τις 5:00.

Σύντομα μου φώναξαν πώς με ήθελαν στην πύλη. Έτρεξα και στο δρόμο βρήκα τον λοχαγό με τον Πίτσιλλο που έμαθαν το πάθημα μου. Στην πύλη ήταν ο πατέρας μου που ανησυχούσε. Όταν επέστρεψα ξαναπήγα στο λοχαγό που δέχτηκε να μου δώσει έξοδο από τη 1:30!

Πράγματι πήγα στο σπίτι που με περίμενε μια κάρτα της Έλενας και οι δίσκοι που είχα παραγγείλει από καιρό. Γιορτάσαμε πρόχειρα τα γενέθλιά μου και ευχηθήκαμε καλή στρατιωτική θητεία. Δεν είχα την παραμικρή όρεξη να φύγω για το στρατόπεδο αλλά η μοίρα…. Τηλεφώνησα και στον Έλμο και είπαμε μερικά νέα. Στην επιστροφή ανησυχούσα μήπως άλλαξαν οι ώρες των εξόδων, πράγμα που ευτυχώς δεν έγινε.

Κυριακή 28 Σεπτεμβρίου 1980.

Μερική σύγχυση στο ξύπνημα λόγω της χειμερινής ώρας. Άκουσα πως έβαλαν τις φωνές στον επιλοχία γιατί δεν μου έγραψε την άδεια. Φοβήθηκα μήπως μου κολλήσει και πράγματι αυτό έγινε. Όταν πηγαίναμε για φαΐ με βήμα, ο επιλοχίας είπε να με βγάλει αναφορά γιατί πήγαινα λάθος βήμα. Σε μία σύντομη συγκέντρωση με έπιασαν μαζί με άλλους και τραβήξαμε αρκετό κούσπο στα κάκκαφα, παρουσία του λοχαγού.

Ο σημερινός επόπτης μας συγκέντρωσε και έβαλε τις φωνές στους παλιούς για τις σκοπιές. Ο επιλοχίας με φώναξε και μου ζήτησε να του πω για χθες. Του είπα την αλήθεια, αλλά φαίνεται πιστεύει πως τον κατηγόρησα εγώ στο λοχαγό. Αργότερα ο ίδιος με παρέλαβε και μου έκανε προσωπικό καψόνι και με έβαλε υπηρεσία στη θέση κάποιου αρρώστου. Τη νύχτα η κατάσταση έφτασε στο αποκορύφωμά. Έδωσε μεταβολές, αεροπορίες και λοιπά για όλους και είπε δυνατά στο θάλαμο πως φταίω εγώ. Μου είπε να πηγαίνω τροχάδην πάνω-κάτω και στο τέλος μου μίλησε ξανά για την προσβολή που του έκανε ο λοχαγός. Τη νύχτα υπηρεσία με πολλά πειράγματα και απειλές από τους άλλους παλιούς.

Δευτέρα 29 Σεπτεμβρίου 1980.

Η μέρα άρχισε με καμπάνες και φωνές από το λοχαγό. Ο παλιός επιλοχίας φάνηκε γρήγορα πώς αλλάχτηκε και τη θέση του πήρε κάποιος άλλος παλιός! Δεν ξέρω αν αυτό με συμφέρει. Πάντως αργότερα μου μίλησε για λίγο. Το απόγευμα όλο το στρατόπεδο ασχολήθηκε με αγγαρείες, εγώ πήγα στο γραφείο και καθάρισα και βοήθησα στο κτίσιμο. Σε σύγκριση με παλιά φάνηκε πιο χαλαρή μέρα.

Τρίτη 30 Σεπτεμβρίου 1980.

Τα χειρότερα γενέθλια στη ζωή μου. Το πρωί πάνω στην εκπαίδευση με καλή ωστόσο επίδοση. Το μεσημέρι αγγαρείες γιατί είμαι και φρουρά, το απόγευμα συνταρακτικό γεγονός: ανακοινώθηκαν οι νέοι δόκιμοι, βγήκαν και καλοί και κακοί δεν άκουσα το όνομα μου, και με πείραξε. Νιώθω πως ως δόκιμος μπορείς να διατηρήσεις τουλάχιστον την αξιοπρέπειά σου, μπορείς να διατάζεις, να επιβάλλεσαι. Δυστυχώς τη μέρα των  γενεθλίων μου  δεν είχα τέτοιο δώρο. Ο διμοιρίτης μου ο κύριος Πίτσιλλος φάνηκε πως πίστευε πως θα πήγαινα ΔΕΑ….

Τη νύχτα πρώτο νούμερο σκοπός στην πύλη μαζί με ένα παλιό από το Στρόβολο, αλλά στην επιστροφή στο θάλαμο,  σαν όνειρο κάποιος που ήταν σκοπός στο διοικητήριο μου είπε πως άκουσε το όνομά μου για δόκιμος σε νέα λίστα που ήρθε το βράδυ.

Κοιμήθηκα με τα ρούχα μαζί με αυτό το όνειρο.

Τετάρτη 1η Οκτωβρίου 1980.

Ξύπνησα χωρίς να ξέρω αν είναι αλήθεια ή όχι. Για ένα διάστημα που συνειδητοποίησα την πραγματικότητα έκανα πίσω, αφού λέω η λίστα είχε ήδη ανακοινωθεί.  Σύντομα όμως με ανακοίνωσαν και επίσημα μαζί με τον Στάθη Π και ένα άλλο!!!

Έφαγα κάμποσους ισχυρούς πάτσους από τους παλιούς λοχίες αλλά είπα σικκιμέ!

Πήρα την άδεια μου και με το λεωφορείο κατέβηκα γύρω στις 9:00 στο άγαλμα, στη Λευκωσία. Με πήρε ο πατέρας και πήγαμε λίγο στο γραφείο. Μετά στο σπίτι και οι διάφορες τρομοκρατημένες αντιδράσεις των δικών μου. Οι παππούδες φοβόντουσαν που φεύγω αλλά όταν άκουσαν τα πλεονεκτήματα του αξιωματικού φάνηκαν να αλλάζουν ιδέα και πίστεψαν στην αξία του δώρου των γενεθλίων μου.

Από τα τηλέφωνα έμαθα πως πάρα πολλοί γνωστοί μου πάνε επίσης, ανάμεσα στους οποίους ο Νίκος και ο Γιάννος Δ. ο Γιώργος Π. και ο Λύσανδρος. Όσο για μένα, έχω διαδοχικά αισθήματα ενθουσιασμού και απογοήτευσης. Πάντως είμαι ικανοποιημένος που χάνω τον Λυθροδόντα.

Το απόγευμα πέρασε με ανυπομονησία και τηλεφωνήματα σε γνωστούς και φίλους. Ήρθε η κυρία Χρυστάλλα, ο θείος Πάμπος, ο θείος Σίμος  και η ξαδέλφη Αυγή με τον  Σαββάκη και άλλα ξαδέρφια. Όλοι με συγχάρηκαν και ευχήθηκαν καλή σταδιοδρομία. Μετά τακτοποίησα με τη βοήθεια των άλλων τη βαλίτσα μου. Με συγκίνησε το τρομερό ενδιαφέρον του αδελφού μου και η λύπη του που έφευγα. Νόμιζε πως πάω στον πόλεμο και  σχεδόν άρχισε τα κλάματα.

Αργότερα με τον Γιώργο Π.  πήγαμε κάτω στο Σκορπιό. Βρήκαμε πολλούς φίλους μας του Κύκκου που πάνε δόκιμοι.  Στην πραγματικότητα σχεδόν όλοι στην παρέα πάνε δόκιμοι! Στο Σκορπιό βρήκα επίσης το λοχία Λεωνίδα Σ. τον θαλαμάρχη  μου στο ΚΕΝ και τον δεκανέα Κούλη Ν που τώρα απολύθηκε και τους αποχαιρέτησα.

Πέμπτη 2 Οκτωβρίου 1980.

Εγερτήριο στις 5:00 και οπωσδήποτε συγκινήσεις ενόψει της αναχώρησης. Στις 5:45 πήγα κάτω και είδα για τελευταία φορά τους δικούς μου.

Μαζί με τον Νίκο, Γιάννο και Γιώργο πήγαμε με ταξί στο κέντρο της  Λάρνακας. Είδα ξανά την πλημμυρίδα των γνωστών και ιδιαίτερα του Κύκκου. Ο μόνος που έλειπε ήταν ο Χριστάκης. Με φώναξαν για δόκιμο πεζικού και είμαι σε μία ομάδα με τον Νίκο και τον Γιάννο. Θα φύγουμε αύριο το απόγευμα στις 2:30 με αεροπλάνο.

Η έκπληξη ήταν όταν ζήτησαν το Χριστάκη και προσπάθησαν να βρουν γνωστούς του. Τους είπαμε πως ήταν στο Λυθροδόντα και μέχρι το μεσημέρι ήρθε για εκείνος συμπληρώνοντας την απαρτία! Μπήκαμε μέσα στους θαλάμους του ΚΕΝ Λάρνακος  και μαστουρώσαμε αποφεύγοντας και την τρομερή σκόνη. Μας έδωσαν πηλήκιο, ζωστήρα, κάλτσες, γραβάτα και παπούτσια αξιωματικού. Το απόγευμα στα ίδια πλαίσια αλλά τη νύχτα μας μίλησαν για την αναχώρηση και μας έδωσαν εισιτήρια. Επίσης έβγαλα θαλαμοφυλακή που απόλαυσα κάτω από τις αστραπές.

Παρασκευή 3 Οκτωβρίου 1980.

Πρωί-πρωί έφυγε πρώτη φουρνιά.  κυρίως για Αθήνα. Οι  υπόλοιποι κοιμηθήκαμε και γύρω στις 8:30 μας επέτρεψαν να βγούμε. Είδαμε τη Λάρνακα για δύο ώρες και επιστρέψαμε. Πριν τις 12:00 μας φώναξαν και σύντομα μπήκαμε στα φορτηγά. Στο αεροδρόμιο περιμέναμε αρκετά και η πτήση είχε δύο ώρες καθυστέρηση. Φύγαμε με  Cyprus Airways και απολαύσαμε τα σύννεφα πάνω από την Κύπρο. Φτάσαμε νύχτα στο Ηράκλειο. Μας παρέλαβαν διάφοροι αξιωματικοί και αφού πάρθηκε αναφορά, μας έβαλαν σε φορτηγά και μας πήραν στη Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών Πεζικού (ΣΕΑΠ).

Εκεί πάλι αναφορά και γρήγορα διαχωρισμός. Έπεσα στο πρώτο τάγμα, πρώτο λόχο τέταρτη διμοιρία, ενδέκατη ομάδα. Στην ίδια σειρά στο θάλαμο έχω το Χριστάκη, τον Νίκο, τον Γιάννο, τον Γιώργο Π, τον Νίκο Γ, τον Μάριο Χ και ακόμη  πολλούς άλλους από τον Κύκκο τόσο στη διμοιρία όσο και στο λόχο. Κάποιοι παλιοί, μας είχαν συμβουλεύσει πως αν θέλαμε να μείνουμε με τους φίλους μας, στην πρώτη αναφορά στη ΣΕΑΠ, έπρεπε να στεκόμασταν ο ένας πίσω από τον άλλο.

Στο ίδιο κρεβάτι πάνω – κάτω, πέφτω κάτω με τον Κώστα τον Κ από τον Πειραιά. Οι Κύπριοι κάναμε μπάνιο φάγαμε σαν αξιωματικοί και πέσαμε για ύπνο.

Σάββατο 4 Οκτωβρίου 1980.

Πρωί-πρωί πήραμε όπλα Μ1 και γνωρίσαμε και τους από πάνω. Στο θάλαμο έχουμε τους δεκανείς Παπαδόπουλο, Οταπασίδη και Κουκουζίδη. Ο δεύτερος εκτελεί χρέη θαλαμάρχη. Το πρωί πέρασε με προετοιμασία και στις 11 παραταχθήκαμε για επιθεώρηση από τον ταξίαρχο Σουλελέ, διοικητή της σχολής. Η επιθεώρηση κράτησε περίπου δύο ώρες και μετά μας μίλησε.

Το απόγευμα το περάσαμε στο θάλαμο με τακτοποίηση και τον Οταπασίδη να φωνάζει πως δεν δουλεύουμε. Γενικά με ψύλλου πήδημα μας βάζει τις φωνές λόγω των ευθυνών που έχει. Το απόγευμα μας μίλησε πατρικά ο διοικητής του τάγματος αντισυνταγματάρχης Τσαγκαρουλάκης, που ξέρει και την Κύπρο.

Κυριακή 5 Οκτωβρίου 1980.

Αντί εκκλησία πήγαμε στο ράφτη που μας πήρε μέτρα για στολές. Μετά κάναμε λίγη εκπαίδευση σε βασικά θέματα υπό τους υπαξιωματικούς. Σημειώνω πως όλοι είναι απίθανα παιδιά αλλά μπορούν να τη φάνε με το παραμικρό αν φανούμε άσχημοι.

Μετά το μεσημέρι και πάλι φωνές και το απόγευμα βήμα. Τη νύχτα για πρώτη φορά στο Κέντρο Ψυχαγωγίας Μονάδος (ΚΨΜ) και γνωριμία με τους βητάδες (τους Υποψήφιους Εφέδρους Αξιωματικούς της προηγούμενης σειράς), όχι πολύ έντονη. Επισήμανα μερικά δύσκολα πράγματα στη ΣΕΑΠ, που είναι το αποχωρητήριο και το προσωπικό μπαούλο στην επιθεώρηση. Δεν με πειράζει που πρέπει να τρέχουμε όταν μετακινούμαστε έξω από τους θαλάμους.

Δευτέρα 6 Οκτωβρίου 1980.

Μετά την αναφορά από το σκληρό λοχαγό Καββαθά γνωριστήκαμε με το διευθυντή σπουδών συνταγματάρχη Δαλίδη. Μετά κάναμε βήμα και ασκήσεις ακριβείας και στη συνέχεια εκπαίδευση στο Bar και το M1. Ο διμοιρίτης μου είναι ο ΔΕΑ πεζικού Καραβάς Γεώργιος. Στη λήξη δεν τραγουδούσαμε αρκετά δυνατά και ο λοχαγός μας έστειλε στην μάντρα τρεις φορές πράγμα που εξαγρίωσε τους υπαξιωματικούς και μας έκαναν λίγο καψόνι.

Το μεσημέρι κουρευτήκαμε και το απόγευμα κάναμε μερικά θεωρητικά μαθήματα.

Το βράδυ πήγαμε για πρώτη φορά στα μελετητήρια και ήρθαμε πάλι σε επαφή με τους βητάδες. Με διασκέδασε πολύ ο τρόπος που όλοι οι αλφάδες αναφέρονται και χαιρετούν τους βητάδες.

Τη νύχτα στο θάλαμο οι υπαξιωματικοί με κακές διαθέσεις μας σήκωσαν μόλις ξαπλώσαμε και άρχισαν το ΣΩΒΕ (γωνίες και εν δύο κάτω).

Το άντεξα

Σε άγνωστο προάστιο

20 Οκτωβρίου, 2020

Οι αθλητικές δραστηριότητες του Κ1 με πήραν σε άλλες γειτονιές φέτος.  Και μέχρι να τελειώσει κάθε φορά, αξιοποιώ το χρόνο περπατώντας ή και τρέχοντας σε άγνωστες γειτονιές. Πρωί Σαββάτου και κάποιες νύχτες στη μέση της βδομάδας.

Καταγράφω και τις διαδρομές. Μια ήταν πάνω – κάτω, πάνω – κάτω σε μικρά παράλληλα καντούνια. Από τη μια ο κύριος δρόμος, στον οποίο πάντα κατέληγα, από την άλλη η πράσινη γραμμή. Μάλλον τρύπια μου φάνηκε, αφού σε κάποια σημεία που φαινόταν πως ήταν εκτός του ελέγχου της Κυπριακής Δημοκρατίας, είχαν δημιουργηθεί μονοπάτια, χώροι στάθμευσης, αυθαίρετα γκαράζ και αποθήκες.

Το κεντρικό φυλάκιο μας στην περιοχή έπιανε δυο δρόμους. Με είδαν από τη μια, με είδαν και από την άλλη, παραξενεύτηκαν, «καλημέρα μάστρε» μου φωνάζει ο σκοπός. Νομίζω ήθελε να δει αν θα απαντούσα.

«Καλημέρα κοπέλια», είχα πει.

Πίσω από την γυαλιστερή, τη σύγχρονη εικόνα των κυρίων δρόμων, εκεί πίσω είναι παλιά, μικρά ήσυχα σπίτια. Είναι και πολλά εγκαταλειμμένα σπίτια. Για εκείνα που ακόμα έχουν τρύπες από σφαίρες  πάνω τους, υπάρχει εξήγηση γιατί είναι γέρημα.

Τα άλλα όμως; Γιατί τα αφήσαν έτσι; Η περιοχή είναι τόσο κοντά στα πανεπιστήμια, τόσο κοντά στο κέντρο της πόλης και τα εμπορικά κέντρα.

Είναι τόσο κοντά και στο στάτους κβο όμως.

Δεν με βοήθησε ο ορθολογισμός μου να καταλάβω.

Στους κύριους δρόμους υπάρχουν κάποια πράγματα σε αφθονία: γυμναστήρια και ταβερνούδες.  Μπορεί να υπάρχουν και σε άλλα προάστια, που δεν ξέρω καλά.

Τα μπούκικα, όμως, και ειδικά εκείνα που ειδικεύονται στα άλογα, είναι μόνο σε αυτή τη γειτονιά. Ανοικτά και το βράδυ – υποθέτω κάπου έχει αγώνες. Τα τραπέζια και οι πάγκοι τηρούν τις αποστάσεις, πελάτες και υπάλληλοι με μάσκες. Οι περισσότερες κάτω από τη μύτη.

Οι πελάτες μάλλον ανάμικτοι: και δικοί μας και ξένοι. Αναμφίβολα θα είναι ανεκτική γειτονιά.

Στις ταβερνούδες μάλλον τόπακες, σε μια με αρκετό κόσμο, λέω κάποιος θα με αναγνωρίσει τώρα και θα μου αρχίσει για την ΔΔΟ ή θα ρωτά πότε θα βρέξει.

Όχι όμως, πέρασα απαρατήρητος και μακρινός.

Μου έκανε εντύπωση το μέγεθος του ιππόδρομου. Δεν μπήκα εκεί μέσα ποτέ στη ζωή μου, αλλά μου πήρε αρκετή ώρα να τον περπατήσω γύρω – γύρω. Ηταν σκοτεινός, σιωπηλός, με κάγκελα και πύλες και ττέλια.

Το Κ2 λατρεύει τα άλογα δεν θα το έφερνα ποτέ εδώ.

Μια μπόχα εμπλούτιζε την ατμόσφαιρα ενώ το πρώτο κρύο αεράκι της χρονιάς, έκανε απολαυστικό το περπάτημα.

Μετά μύριζε σούβλα. Έχει αγώνες απόψε στη μάππα και το μπούκικο θα μείνει ανοικτό ως αργά.

Εκεί έξω στο σκοτάδι, παράλληλα με τα κάγκελα του ιππόδρομου, μια τσαλακωμένη σιλουέτα. Τον είδα λίγο, δεν αντιλαμβάνομαι πως λειτουργούν ακόμη τα ζωτικά του όργανα σε ένα τόσο στρεβλωμένο σώμα. Κρατούσε μπαστούνι – ψηλότερο από εκείνον – με τα δυο χέρια και έκανε μισό βήμα κάθε φορά. Δεν ξέρω που πήγαινε και σίγουρα δεν μπορώ να φανταστώ από πού ερχόταν. Και από πότε.

Μπορώ να υποθέσω όμως πως οι δικοί του υπότιτλοι τέλους είχαν ήδη αρχίσει να τρέχουν.

Πριν να μπούμε στο όχημα, το Κ1 με προκαλεί πάλι: «έλα να δω πόσο ψηλός είσαι».

Το δικό μας έργο συνεχίζεται – ακόμη αγωνίζεται να με φτάσει.

Θα τα καταφέρει.

Καλή τύχη στους Κυπραίους, βορρά και νότου (Μπα! Λέμε τώρα!)

19 Οκτωβρίου, 2020


1.Μετά την πρώτη φάση των εκλογών στον βορρά, είχα γράψει πως ανέμενα πως η Τουρκία θα κρατούσε χαμηλό προφίλ τη βδομάδα που ακολουθούσε. Είχα δίκαιο. Δούλεψε σιωπηλά από πόρτα σε πόρτα μέσω των αντιπροσώπων της και τα κατάφερε.
2. Άλλωστε, ο Ερντογάν έβαλε κατά καιρούς μεγαλύτερους στόχους και τους πέτυχε. Θα αντιστεκόταν ο Μουσταφά;
3. Ο Τατάρ είναι ο άνθρωπος της λύσης δυο κρατών (που θεωρητικά αποτελεί ανάθεμα για την πλευρά μας). Έχω επιχειρηματολογήσει επανειλημμένα: είναι αδύνατη η λύση δυο κρατών. Δεν τίθεται καν θέμα προσάρτησης του βορρά από την Τουρκία. Το πιθανότερο ενδεχόμενο είναι η όλο και μεγαλύτερη ντε φάκτο ενσωμάτωση του βορρά στην Τουρκία. Οικονομικά, κοινωνικά πολιτικά.
4. Ο Ερντογάν θα βρίσκεται μόνιμα πλέον στο τέρμα της οδού Λήδρας. Με ΔΔΟ δεν θα τον αλλάζαμε. Θα τον ξεφορτωνόμασταν.
5. Ο Νίκος Αναστασιάδης και το βαθύ κράτος της ελληνοκυπριακής πλευράς σκότωσαν τη ΔΔΟ, απαξίωσαν τον Ακιντζί, έκαναν ό,τι μπορούσαν για να δείξουν στους Τουρκοκυπρίους πως θέλουμε μισό καθαρό ελληνικό κράτος στην Κύπρο παρά μοιρασιά μαζί τους.
6. Η εγκληματική δική μας στάση, έκανε εξόχως πιο εύκολη την προσπάθεια του Ερντογάν να εκλέξει τον εκλεκτό του.
7. Σημειώνω την απύθμενη υποκρισία κάποιων διχοτομιστών, που έλεγαν πως όποιος βγει, θα είναι το ίδιο, αλλά μετά τα ψεσινά αποτελέσματα, περίπου τα έκαναν πάνω τους.
8.Σημειώνω ξανά την απύθμενη υποκρισία των διχοτομιστών που ενώ έκαναν ό,τι μπορούσαν να σκοτώσουν την ΔΔΟ, τώρα που απέναντι βγήκε ομοϊδεάτης τους, διαμαρτύρονται!
9. Σημειώνω επίσης την ασύλληπτη αφέλεια των διχοτομιστών. Πιστεύουν στ’ αλήθεια πως ο καλότατος κύριος Ερντογάν, ενώ βρίσκεται πλέον μόνιμα στη Λήδρας θα μας αφήσει ήσυχους να κάνουμε τα δικά μας!
10. Οι συνέπειες θα είναι τρομακτικές: μπορούμε να ξεχάσουμε τα γκάζια στην ΑΟΖ. Όχι για οικονομικούς – περιβαλλοντικούς λόγους, όπως θα ήταν η θετική στάση, αλλά δυστυχώς για πολιτικούς. Η Τουρκία έχει ήδη γκριζάρει την ΑΟΖ μας, δεν πρόκειται να την ξεγκριζάρει. Και αν χρειαστεί θα υποστεί και κυρώσεις. Με μηδενικό όφελος για μας.
11. Θα έχουμε και στο Βαρώσι κινήσεις. Ένα κάλεσμα στους νόμιμους κατοίκους, θα προκαλέσει μια σειρά αυτονόητων προβλημάτων στην πλευρά μας, αλλά κυρίως θα σφραγίσει την εντύπωση, πως χάθηκε και αυτό.
12.Είναι αυτονόητο πως ο εποικισμός θα συνεχιστεί ενώ και ο κοσμικός χαρακτήρα των Τουρκοκυπρίων (τον οποίο υπερασπιζόταν μέχρι την τελευταία στιγμή ο Ακιντζί), θα είναι πλέον στον στόχαστρο της Άγκυρας.
13. Τι θα κάνει ο ΓΓ του ΟΗΕ; Λογικά Θα καλέσει τη διάσκεψη που μας έταξε. Αλλά… μπορεί να επικαλεστεί πως πρακτικά είναι αδύνατη η επίτευξη λύσης στο νησί στη βάση της ΔΔΟ και να ζητήσει οδηγίες από το Συμβούλιο Ασφαλείας.
14. Και θα βρεθούμε μπροστά σε μια άλλη εποχή. Γιατί για το ΣΑ του ΟΗΕ, της ΕΕ και όλους μας τους συμμάχους, η εκκρεμότητα που λέγεται Κυπριακό δεν μπορεί να συνεχιστεί επ’ άπειρον. Το στάτους κβο, δεν μπορεί να είναι επιλογή. Αν όμως δεν είναι ΔΔΟ, που φαίνεται πως καμιά πλευρά δεν επιθυμεί, μπορεί να μας έρθει από έξω ένα καινούριο πλαίσιο.
15.Πάλι θα είναι κάποια λύσις. Που θα θέτει κατά πάσα πιθανότητα την ΚΔ ενώπιον νέων δεδομένων, μετατρέποντας την ντε φάκτο σε ένα κανονικό κράτος. Ίσως ένα νέο κανονικό κράτος. Δεν γνωρίζω τι θα δικαιούται να πάρει από την παλιά ΚΔ.
16. Η ευχή για καλή τύχη είναι σαρκαστική. Και για τους Έλληνες της Κύπρου και για τους Τούρκους της Κύπρου. Όσοι δεν αποδέχονται την καταστροφή της ΚΔ έχουν πολύ περισσότερη δουλειά πλέον. Και θα είναι απείρως πιο δύσκολο.

Όπου ο δρόμος φτάνει στο τέλος του.

18 Οκτωβρίου, 2020

Γράφει σήμερα στον Πολίτη η Κατερίνα Ηλιάδη: «Ο πρόεδρος θα μάθει σήμερα τον Τ/Κ συνομιλητή του με τον οποίο θα λύσει ή θα κλείσει το κυπριακό».

Συμπληρώνω:

Ένας πρόεδρος που έκανε ό,τι μπορούσε για να δηλητηριάσει τους πολίτες σχετικά με την προοπτική λύσης, τονίζοντας όλα τα πιθανά αρνητικά σημεία και συνειδητά αποκρύβοντας όλα όσα είχε πετύχει ο ίδιος μέχρι το Κραν Μοντάνα…

Μια κυβέρνηση που δεν έκανε το παραμικρό να προετοιμάσει τον κόσμο για τα καλά της λύσης και την απαλλαγή από την κατοχή…

Οι φανατικοί απ’ εδώ και απ’ εκεί να διαδηλώνουν με σημαίες άλλων χωρών (επιτρέπεται από το σύνταγμα), και νοιώθουν περήφανοι γιατί δεν σκοτώθηκαν μεταξύ τους.

Οι «πατριώτες» του διαδιχτύου παραδέχονται πλέον ευθέως πως δεν θέλουμε να «χάσουμε την υπόλοιπη» πατρίδα. Την άλλη την έχουν ήδη χαρίσει στην Τουρκία. «Χάσιμο» για αυτούς σημαίνει μοιρασιά της εξουσίας με τους τούρκους κυπραίους, εντός της ΕΕ!!!

Γιατί ως γνωστό, «ούλλοι οι τούρκοι μια γενιά».  Αυτός είναι ο ρατσισμός των εθνικιστών.

Το βαθύ ελληνοκυπριακό κράτος έχει τις ίδιες απόψεις, από άλλη αφετηρία: θέλουμε να φάμε μόνοι μας, που να μπλέκουμε τώρα με ομοσπονδιακά checks and balances; Αγαπάμε το δίκαιο της ανάγκης!

Το χειρότερο απ’ όλα, που οι αφελείς εθνικιστές κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν: οι ενδείξεις από την Τουρκία είναι πως δεν ενδιαφέρεται πλέον να παίξει το παιγνίδι της λύσης ομοσπονδίας. Αυτό είναι το τέλος της Κύπρου.   Ίσως να είχαν δίκαιο: η Τουρκία δεν θέλει να χάσει τον έλεγχο της Κύπρου, όπως θα συνέβαινε με την ΔΔΟ.

Έχουμε φτάσει στο τέλος του δρόμου.

Κατακλυσμού, συνέχεια

14 Οκτωβρίου, 2020

Έχουμε λοιπόν:

  • Ο κ. Συλλούρης θα απέχει από Δευτέρας (αυτό λέγεται μεταχρονολογημένη παραίτηση) των καθηκόντων του, αλλά μέχρι τότε θα είναι μόνο προεδρεύων της Κυπριακής Δημοκρατίας.
  • Εν τω μεταξύ ζητούν όλοι την παραίτηση του. Ακόμη και η Ελένη Θεοχάρους που τον έβγαλε βουλευτή!
  • Ο πρόεδρος της δημοκρατίας, απειλεί με …δαίμονες τους δημοσιογράφους, αν τολμήσουν να τον ρωτήσουν για το θέμα του Αλ Τζαζίρα.
  • Το οποίο θέμα οδήγησε στον τερματισμό του κατά τα άλλα ανανεωμένου και τέλειου επενδυτικού προγράμματος της νήσου. Αυτό το επισημαίνουν πρακτικά όλα τα διεθνή δημοσιογραφικά μέσα. Θυμάστε τι έλεγε ο Νουρής;
  • Στο μεταξύ, άλλο ξένο μέσο λέει πως ο Λουκασένκο της Λευκορωσίας (εκείνου που ΔΕΝ θέλαμε να βάλει κυρώσεις η ΕΕ, αν δεν γινόταν το δικό μας), συνδέεται με εταιρείες που είναι γραμμένες στην Κύπρο. Δεν βρήκαν και δεν βρήκα (προς το παρόν) στοιχεία που να συνδέουν τις εταιρείες αυτές με πολιτικά πρόσωπα του βαθέως μας κράτους.
  • Το EUObserver αναφέρεται και σε άλλες γιγαντιαίες εταιρείες της Λευκορωσίας που έχουν βάση στην Κύπρο. Αν είναι μόνο για το καλό μας τον καιρό που βρίσκονται εδώ, μπράβο τους!
  • Φυσιολογικά όμως κάποιος θα ερωτήσει: μήπως παίζει και κάτι άλλο; Μήπως η στάση μιας κατά τεκμήριο όχι πολύ αξιόπιστης χώρας που συνδέει δικά της πατριωτικά ζητήματα με κυρώσεις σε τρίτη χώρα να έχει τελικά άλλα κίνητρα;
  • Ακόμη και να μην είναι έτσι τα πράγματα, ακόμη και όλα τα ανωτέρω υπονοούμενα να είναι ψευδή και ατεκμηρίωτα, μήπως θα έπρεπε να αναλάβει κάποιος την ευθύνη για την εικόνα που βγάζει η χώρα;
  • Η χώρα έχει πρόεδρο. Ο οποίος χρεώνεται και πιστώνεται με τα αποτελέσματα της πολιτικής του. Τα οποία είναι όλα εδώ μπροστά μας. Και δεν θα πω λέξη για την τραγική κατάσταση του Κυπριακού σε αυτή την ανάρτηση.
  • Αν η αντίδραση του είναι ανάλογη του «να σας πάρει ο δαίμονας», μήπως δεν είναι μόνο ο Δημήτρης Συλλούρης που πρέπει να παραιτηθεί; Μήπως χρειάζεται περισσότερη κάθαρση για να δούμε αν μπορούμε να πάρουμε φρέσκο αέρα;

Το κυπριακό βαθύ κράτος

13 Οκτωβρίου, 2020

Ένας φίλος με παραπέμπει σε άλλη ανάρτηση στην αίτηση Μ130. Είναι εκείνη που συμπληρώνει κάποιος για να αποποιηθεί την κυπριακή υπηκοότητα. Ανήκει και αλλού αυτός. Είναι τυχερός.

Άλλος φίλος με τον οποίο κουβεντιάζαμε την ώρα της εκδήλωσης, μου λέει αν δεν ήταν τουλάχιστον όμορφος ο τόπος μας δεν θα έμενε εδώ.

Άλλη φίλη, πάλι στην εκδήλωση, λέει πως τώρα καταλαβαίνει τι σημαίνει η φράση άλλο να το γνωρίζεις, άλλο να ακούς για κάτι που όλοι λίγο πολύ γνωρίζαμε πως γινόταν και άλλο να το ζεις.

Εγώ λέω πως αυτές τις μέρες βιώνουμε την αποκάλυψη του Κυπριακού βαθέος κράτους.

Για όσους από εμάς είχαν ή πιθανότατα έχουν ακόμη απορίες και αμφιβολίες γιατί κάποια πράγματα δεν πάνε ποτέ μπροστά και κάποια προβλήματα δεν λύνονται ποτέ.

Αυτοί που τα χειρίζονται είναι busy. Και δεν τους συμφέρει.

Η παραίτηση του κ. “Full support” είναι το ελάχιστο που μπορεί να γίνει.

13 Οκτωβρίου, 2020

Η απαίτηση για παραίτηση κάποιου αξιωματούχου, έχει γελοιοποιηθεί. Κάθε λίγες μέρες ακούς άτομα, ή οργανωμένα σύνολα, να ζητούν την παραίτηση κάποιου αξιωματούχου, συνήθως γιατί διαφωνούν σε κάτι που αφορά τα προσωπικά τους συμφέροντα.

Το ζήτημα Συλλούρη- Τζιοβάνη δεν είναι μια ανάλογη περίπτωση. Έχουμε στοιχεία που λένε πως οι δυο εκλελεγμένοι εκπρόσωποι μας, (ο ένας μάλιστα με τη βοήθεια του δικαίου της ανάγκης είναι δεύτερος τη τάξει αξιωματούχος), συνομιλούσαν με απατεώνες και τους έδιναν συμβουλές πώς να ελιχθούν και πώς να πετύχουν τον στόχο τους.

Οι απατεώνες, ήταν ψεύτικοι. Βασικά ξεγέλασαν τους δικούς μας. Το κανάλι διαφημίζει την όλη πράξη ως under cover operation. Δεν είναι η πρώτη φορά που γίνεται κάτι τέτοιο. Κατά καιρούς διάφοροι δημοσιογράφοι μπήκαν σε τρομοκρατικές οργανώσεις, σε κυκλώματα πορνείας, ναρκωτικών, δοκίμασαν να πιάσουν δουλειά σε επιχειρήσεις με ιστορικό ρατσισμού ή κακομεταχείρισης εργατών και άλλα πολλά.

Εκ πρώτης όψεως υπάρχει μια διαφορά. Στις περιπτώσεις που αναφέρω, οι δράσεις που διερευνήσαν οι δημοσιογράφοι ήταν αντικειμενικά «κακές» και θέλησαν να τις εκθέσουν. Στην περίπτωση μας, το σχέδιο επενδύσεων έχει πάρα πολλά μεμπτά, έχουν βγει πολλές περιπτώσεις αξιοποίησης του από διεθνείς απατεώνες, αλλά δεν έχει το αντικείμενο του κακού ή του παράνομου. Ένα εργαλείο είναι το οποίο χρησιμοποιήθηκε εκτεταμένα, χρησιμοποιήθηκε κακώς και αθέμιτα και χρησιμοποιήθηκε πολύ πέραν της περιόδου που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως απαραίτητο.

Τα γράφω όλα αυτά για να τονίσω πως μπορώ να δω πιθανή ατζέντα πίσω από τη δράση του καναλιού. Έστω και αν κατά πάσα πιθανότητα αντιλήφθηκαν την κακή χρήση του εργαλείου, και είπαν να βγάλουν λαβράκια. Τα κατάφεραν – γιατί ήταν εκεί.

Το ζήτημα Τζιοβάνη είναι πιο απλό. Αν το ΑΚΕΛ δεν το έχει ήδη κάνει, θεωρώ πως θα γίνει σήμερα: κύριε Χριστάκη, μας έχεις εκθέσει σε παρακαλούμε να πας σπίτι σου!

(Καλά, μπορεί να γίνει και αύριο)

Ο κ. Συλλούρης είναι πιο δύσκολος. Εξελέγη στο ψηφοδέλτιο της Αλληλεγγύης, του κόμματος της κ. Θεοχάρους που πρακτικά έχει διαλυθεί. Αν παραιτηθεί ακολουθεί η κ. Ρούλα Γεωργιάδου, της οποίας την πολιτική καριέρα δεν γνωρίζω. Ο κ. Συλλούρης είναι επίσης πρόεδρος της Βουλής. Και εξελέγη γιατί το 2016 δεν διαμορφωνόταν σαφής πλειοψηφία και ο ΔΗΣΥ θεώρησε σωστό να του δώσει το λαχείο της προεδρίας της βουλής αντί να κάνει το έντιμο: το οποίο έντιμο τότε, και ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη η προσπάθεια λύσης του κυπριακού και ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ ήταν στην ίδια πλευρά της πολιτικής, ήταν η επιλογή του κ Άντρου Κυπριανού, ως του αρχηγού του δεύτερου μεγαλύτερου κόμματος ως προέδρου της βουλής. Εννοείται, πως αυτό ΔΕΝ θα ήταν εγγυημένη πανάκεια, αλλά θα τάραζε λίγο το πολιτικό σκηνικό, που φαίνεται είναι πάντα πολύ καλά δομημένο.

Θυμάμαι τότε, σε σύναξη φίλων όπου ήταν παρόν και ανερχόμενο στέλεχος του ΔΗΣΥ, μας είχε πει πως δεν τίθεται αυτή τη επιλογή γιατί οι «σκληροί» του κόμματος θα αντιδρούσαν.

Προφανώς «οι σκληροί» δεν αντέδρασαν για την επιλογή Συλλούρη, που εγκατέλειψε το κόμμα, πολέμησε το κόμμα και είχε και πολιτικά αντίθετη θέση σε σχέση με το Κυπριακό.

Για να μην πλατειάζω άλλο. Ούτε καν μετά το Μαρί είχα ζητήσει παραίτηση του προέδρου Χριστόφια. Είχα αναφέρει τότε πως η ευθύνη ήταν μεν όλη δική του, αλλά είχε υποχρέωση να βγάλει τη χώρα από την κρίση που ο ίδιος είχε δημιουργήσει. Παραίτηση και εκλογές θα το καθυστερούσαν αυτό.

Για τον κ. Συλλούρη δεν υπάρχει αυτή η παράμετρος. Ο δεύτερος πολιτειακός αξιωματούχος της χώρας μου όταν μιτσοκαμμά σε απατεώνες επενδυτές, όταν τους δίνει συμβουλές, αλλά να μην πουν το όνομά του γιατί πρέπει να το προστατέψει, δεν μπορεί να συνεχίσει στη θέση εκείνη.

Να πάει σπίτι του. Σήμερα.

Αρέσει σε %d bloggers: