Skip to content

Όταν κοιτάς από ψηλά (οι φωτιές στην Αττική)

Αύγουστος 23, 2009

Η φωτιά όπως τη βλέπει η NASA από ψηλά.

Όταν βρεθείς σε αεροπλάνο και εισαι σε θεση να ξεχωρίζεις λεπτομέρειες για κάτι στη γη, τότε θα προκειται περί κάτι μεγάλου.

Όταν βρισκεσαι σε δορυφόρο και βλέπεις τόσο καλά τους καπνούς από τις φωτιές σε Αττική, Ευβοια και Σκύρο, τότε προκειται πραγματικά για κάτι πάρα πολύ μεγάλο.

Οι φωτιές μονοπώλησαν τις ειδήσεις σήμερα. Έγιναν πολλές αναφορές, προβλήθηκαν πολλές εικόνες, καμένων δασών και καμένων από τη συμφορά ανθρώπων…

Ακουστήκαν όμως αλλά και γράφτηκαν και τα συνηθισμένα περί εμπρηστών,  κλπ. Δεν γνωρίζω πολύ καλά πως λειτουργούν τα δεδομένα με τα καμένα ελληνικά δάση, άνκαι είχα διαβάσει κάπου πως έκλεισε η «τρύπα» και πλέον ό,τι δάσος καεί δεν είναι δυνατόν να αλλάξει η χρήση του,  άρα δεν ισχύει πλέον η θεωρία των οικοπεδοφάγων.

Αυτό είναι από μόνο του άλλο θέμα, εκείνο όμως που θέλω να δω λίγο πιο βαθιά είναι η θέση της φωτιάς στο Μεσογειακό κυρίως οικοσύστημα. Αυτό είναι αναγκαίο γιατί ο περισσότερος κόσμος δεν αντιλαμβάνεται πως η φωτιά είναι μέρος του οικοσυστήματος, και δει των πευκοδασών. Για αρχή διαβάστε απόσπασμα από μήνυμα του Μιχάλη Δρετάκη στην Hellasweather με ημερομηνία 29/8/07 (αν πάτε λίγο μπροστά ή πίσω θα διαβάσετε και άλλα σχετικά μηνύματα:

http://groups.yahoo.com/group/hellasweather/message/59829

«Γενικά δεν αλλάζω ούτε λέξη από αυτά που έγραψα! Δεν
έχω κανένα λόγο να κρατάω «πισινές». Η καχυποψία δεν
μου πηγαίνει, ότι έγραψα το έγραψα με κόπο και πολύ
σκέψη, δεν είναι λόγια στο πόδι. Το αν βρεθεί (πέρα
από τους βοσκούς) ένας λαθρομετανάστης ή ένας
πυρομανής που αποδεδειγμένα έβαλε κάποια φωτιά από
πρόθεση δεν αλλάζει την ουσία. Η ουσία είναι ότι η
φωτιά ήταν είναι και θα είναι κομμάτι της φύσης και η
φύση «ΞΕΡΕΙ ΚΑΛΥΤΕΡΑ».

Για το πεύκο. Δεν έχω καμιά απαξίωση ή εχθρότητα με το
δέντρο, μη τρελαθούμε. Τη δουλειά του κάνει και αυτό
ως μέρος της φύσης. (….)

Τα πευκοδάση της Κρήτης στην πλειονότητά
τους μου αρέσουν και μάλιστα πολύ! Γιατί είναι αραιά,
έχουν υποόροφο με αρωματικά φρύγανα και πολλά πουλιά
και άλλα ζώα. Μερικά όμως και από αυτά θέλουν άμεσα
διαχείριση αλλιώς θα καούν. Στη δυτική Πελοπόννησο
αυτό ήταν ολοφάνερο. Ήταν ωριμότατα για φωτιά, φτωχά
σε βιοποικιλότητα. Αν επιμένετε πάντως να βάζετε πεύκα
στους κήπους σας κακό του κεφαλιού σας! Τι άλλο να σας
πω; Και μην πείτε τι σχέση έχει το πεύκο με τα
ποντίκια! Έχει και παραέχει! Από τη βιολογική σκοπιά
υπάρχει πλήρης αντιστοιχία!

Πολλοί οικολόγοι επιστήμονες πράγματι
«ευχαριστιούνται» όταν καίγονται μεσογειακά πευκοδάση!
(*φυσικά όταν δεν υπάρχουν ανθρώπινες απώλειες) καθώς
ξέρουν πόσο ΟΜΟΡΦΟΤΕΡΗ θα γίνει η περιοχή στα επόμενα
χρόνια όπως έχει αποδειχθεί (κήπος λέει ο Μάργαρης).
Ξέρουν ότι θα βρουν επιτέλους μέρος να φυτρώσουν
σπάνια είδη χλωρίδας,, να συρθούν ερπετά, να ψάξουν τη
λεία τους τα πουλιά, να ξαναρχίσει η ζωή. Δεν το λένε
όμως για να μην «εκτεθούν». Κακώς! Πρέπει να μάθουν
όλοι πως λειτουργεί η φύση και πάλι γυρνάω στο ζήτημα
της εκπαίδευσης… Αντί για αυτούς βγαίνουν κάποιοι
άλλοι και λένε κρίμα που κάηκε ο Ταΰγετος που είχε
πολλά σπάνια και ενδημικά φυτά… αν ήξερε όμως ότι
αυτά τα ίδια είναι που χαίρονται που θα βρουν ανοιχτό
έδαφος τα επόμενα χρόνια;»
Αυτά που γράφει ο Μιχάλης περί ωρίμων δασών έτοιμων να καούν,  τα είδα και εγώ σε πυκνά μέρη του δάσους του Τροόδους όπου πέρασα πρόσφατα κάποιες μέρες. Ήταν χαρακτηριστική η έλλειψη βιοποικιλότητας η μεγάλη ηλικία των δέντρων, αλλά και η αδυναμία των μικρότερων πεύκων να επιβιώσουν. Με λίγα λόγια ένα δάσος που πεθαίνει:

Τρόοδος 1

Τρόοδος 2

Δεν λέω πως θα χαρώ όταν καεί αυτό το πανέμορφο δάσος. Δυστυχώς όμως αυτό είναι το μόνο που του έμεινε. Και όσο και αν δυσκολεύεται να το γυρίσει η γλώσσα μας, αυτό είναι πέρα για πέρα φυσιολογικό!

Ποιο αναλυτικά για το θέμα γράφει ο καθηγητής Νίκος Μάργαρης, διευθυντής του ελληνικού National Geographic.

«1.Οι φωτιές στα δάση είναι φυσιολογικά φαινόμενα.
Η φωτιά είναι ομαλά ενταγμένη στα μεσογειακού τύπου οικοσυστήματα. Σε όλες τις χώρες γύρω από τη Μεσόγειο, στην Καλιφόρνια, στο Ακρωτήρι της Καλής Ελπίδας, στη Νότια Αφρική, στην Αυστραλία, στη Χιλή είναι σύνηθες φαινόμενο. Την προηγούμενη μόλις εβδομάδα φωτιά στην Καλιφόρνια έκανε στάχτη 2.000 σπίτια. Η Ελλάδα δεν είναι ειδική περίπτωση. Ακόμα και τα ζώα της χώρας μας είναι προσαρμοσμένα σε αυτήν. Υπάρχουν πουλιά που πάνε μόνο στις καμένες εκτάσεις γιατί εκεί βρίσκουν πολλά έντομα. Και τα έντομα είναι πολλά, γιατί τα φυτά που βγαίνουν στις καμένες περιοχές ανθίζουν γρηγορότερα. Είναι, όσο και αν δεν το πιστεύουμε, αυτός ο κύκλος της ζωής των μεσογειακών οικοσυστημάτων. Μια καμένη περιοχή, την πρώτη χρονιά μετά τη φωτιά είναι κήπος.


2. Δεν αντιμετωπίζονται σωστά οι πυρκαγιές. Η πυρκαγιά των δασών θέλει ειδική αντιμετώπιση. Στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ έχουν καταγράψει όλες τις προηγούμενες φωτιές, από το 1985 έως σήμερα. Υπάρχουν σε εξειδικευμένα προγράμματα ανά πάσα στιγμή δεδομένα, όπως οι άνεμοι που φυσούν, μετεωρολογικά και κλιματικά στοιχεία, τα είδη των φυτών που έχουν φυτρώσει, η ηλικία τους, οι εκτάσεις που έχουν ξανακαεί, και ο χρόνος που συνέβη αυτό. Έχοντας διαθέσιμα όλα τα στοιχεία μπορούν να αντιμετωπίσουν τις φλόγες κάθε φορά με τον τρόπο που χρειάζεται. Η σύγκριση με την Ελλάδα είναι καταλυτική. Εδώ ο καθένας λειτουργεί περίπου ως μαθητευόμενος μάγος.


3. Ποιοι είναι οι εμπρηστές. Εμπρηστές στην Ελλάδα είναι η ΔΕΗ, οι ανεξέλεγκτες χωματερές και όσοι έχουν κοπάδια. Δεν υπάρχουν σατανικοί εμπρηστές με κουκούλες και μηχανές που καίνε τα δάση. Υπάρχει και ένα μεγάλο ποσοστό πυρκαγιών που προκαλούνται από άλλες αιτίες. Στη Χαλκιδική η φωτιά ξεκίνησε πέρσι από κεραυνό. Τώρα έλεγε κάποιος ραδιοφωνικός σταθμός ότι υπήρχε εμπρηστικός μηχανισμός στην Πάρνηθα. Είναι λάθος. Βρίσκουν μια παλιά οβίδα και λένε μετά ότι πρόκειται για εμπρηστικό μηχανισμό.


4. Τα πεύκα είναι οι μεγάλοι ένοχοι. Έχουμε μια μανία με τα πεύκα. Τα φυτεύουμε παντού. Στα στρατόπεδα τα βάζουν δίπλα στις πυριτιδαποθήκες. Τα πεύκα όμως έχουν ένα… μειονέκτημα. Χρειάζονται, προκαλούν, τη φωτιά. Ανήκει στο DΝΑ τους.
Στο Πήλιο που δεν έχει πεύκα, πήγαν οι δασολόγοι και φύτεψαν. Τα πεύκα αυτά έχουν καεί έως τώρα τρεις φορές. Στην Πάρνηθα τα πεύκα έκαψαν τα έλατα. Από τη ρητίνη βγαίνει το εύφλεκτο νέφτι.


5. Ο Εθνικός Δρυμός της Πάρνηθας. Υποτίθεται ότι είχαν κάνει Εθνικό Δρυμό και μιλούσαν για τα κρι- κρι που τα έφεραν από την Κρήτη. Είχαν μαντρώσει μια περιοχή και είχαν βάλει μέσα ελάφια. Για να δουλέψει πραγματικά ένα οικοσύστημα με ζαρκάδια και ελάφια έπρεπε να υπήρχαν και λύκοι. Τα ελάφια είχαν γίνει τόσο πολλά που τρώγανε συνεχώς τους φλοιούς των ελάτων.


6. Δεν θα λιγοστέψει το οξυγόνο των Αθηναίων. Άκουσα ότι θα λιγοστέψει το οξυγόνο στην Αθήνα. Το οξυγόνο, τα τελευταία εκατομμύρια χρόνια, δεν έχει ελαττωθεί. Το οξυγόνο παράγεται κατά ενενήντα τοις εκατό από τους ωκεανούς. Πιστεύει κανείς ότι στη Σαχάρα δεν έχουν οξυγόνο; Στους πόλους που δεν έχουν δέντρα δεν έχουν οξυγόνο άραγε;
Άκουσα επίσης να λένε και να ξαναλένε εξαφανίστηκε ο τελευταίος πνεύμονας πρασίνου. Δεν ήταν ο τελευταίος πνεύμονας πρασίνου στο Λεκανοπέδιο. Υπάρχει η άλλη πλευρά της Πάρνηθας, η Πεντέλη, ο Υμηττός που ξαναπρασίνισε.


7. Δεν χρειάζονται αντιπλημμυρικά έργα, ούτε αναδασώσεις. Στο Άγιον Όρος, πριν από δέκα χρόνια, μια φωτιά είχε κατακάψει τα πάντα. Καθηγητές και οικολόγοι λέγανε ότι έπρεπε να γίνουν αναδασώσεις. Οι καλόγεροι δεν άφησαν κανέναν να μπει μέσα. Οι καλόγεροι ευτυχώς δεν έχουν γίδια. Το δάσος έγινε καλύτερο απ΄ ό,τι ήταν πριν.


Στην Πάρνηθα σήμερα υπάρχει ένας υποόροφος. Είναι ο σχίνος, η κουμαριά, το πουρνάρι. Σε αυτά τα φυτά καίγεται μόνο το από πάνω μέρος. Καίγεται δηλαδή το 40%. Το 60% το αποτελούν οι ρίζες τους. Αυτά τα φυτά «ξαναπετάνε» αμέσως με τις πρώτες φωτιές. Αυτά που ακούμε περί πλημμυρών κ.λπ. είναι ανοησίες. Το έδαφος και το νερό συγκρατούνται από τον υποόροφο, γιατί οι ρίζες είναι ζωντανές.
Δεν πρέπει να πατήσει κανείς μέσα στην καμένη έκταση, να κόψει κορμούς, να τους σέρνει. Στην Πεντέλη, σε εκείνες τις φοβερές αναδασώσεις, μικρών τμημάτων ευτυχώς, σκάβανε και φύτευαν ασθενικά δεντράκια και συγχρόνως καταστρέφανε γύρω στα 100 μικρά φυτά που είχαν φυτρώσει από μόνα τους.»

(Ιούλιος 2007).

Το θέμα είναι πολύ πλατύ, και ετσι για όσους θέλουν παραπάνω πληροφορίες, δοκιμάστε εδώ:

http://www.firemodels.org/

http://fysei.blogspot.com/search/label/Δάση

http://fysei.blogspot.com/2007/06/blog-post_29.html

http://www.borealforest.org/world/innova/forest_fire.htm

Advertisements
9 Σχόλια leave one →
  1. Ανώνυμος permalink
    Αύγουστος 24, 2009 02:50

    apo poli makrua, ton agio thwma tis karaibikis, esteila tis idies skepseis stin alexandra….edw miloune gia tous tufwnes, kai eksigoun to fainomeno me ton idio tropo:einai kommati tis fusikis allagis kai ekseliksis ,tou oikosistimatos. sto tropiko dasos tou puerto rico, eida ta nea dentra pou gennithikan ekei pou prin 10 xronia epesan ekatontades dentra apo ton megalo tufwna…
    elpizw na sai kala!
    xxxel.

    Μου αρέσει!

  2. Ανώνυμος permalink
    Αύγουστος 24, 2009 14:08

    Καλά δε βλέπετε εσεις στην Κυπρο; ειναι αυτονόητο: ο ελληνισμός εχεις εχθρούς. Για αυτό συμβαινει αυτό που κάθε χρόνο συμβαινει. Εχεις σει χάρτη; εχεις δει πως προγραμματισμένα καινε την Αττική;

    Μου αρέσει!

  3. strovoliotis permalink*
    Αύγουστος 25, 2009 07:21

    Ανώνυμος xxxel:ευχαριστώ για το σχόλιο σου, στείλε κανένα τυφώνα κατά τις περιοχές μας!

    Μου αρέσει!

  4. strovoliotis permalink*
    Αύγουστος 25, 2009 07:24

    Ανώνυμος: δυσκολέυομαι να σε παρακολουθήσω. Κατ΄αρχάς λυπάμαι πολύ για ότι έγινε, σε ανθρώπους και στο περιβάλλον.
    Για τους εχθρούς, τι να πώ. Παντου στη Μεσόγειο ξεσπούν πυρκαγιές, εχουν και αλλού εχθρούς;
    Γαι το χάρτη δεν ειμαι σίγουρος τι εννοείς. Αν εννοείς πως κάθε φορά καίγεται διαφορετικό δάσος, αυτό ως ένα σημείο ειναι φυσιολογικό. Χρειάζονται κάποιες συνθήκες για να ξεσπάσει και να επεκταθεί μια μεγάλη φωτιά, και αυτές οι συνθήκες πληρούνται κυρίως στα παλαιοότερα δάση, παρά στα νεότερα.

    Μου αρέσει!

  5. Αύγουστος 25, 2009 17:07

    «Αντί για αυτούς βγαίνουν κάποιοι
    άλλοι και λένε κρίμα που κάηκε ο Ταΰγετος που είχε
    πολλά σπάνια και ενδημικά φυτά… αν ήξερε όμως ότι
    αυτά τα ίδια είναι που χαίρονται που θα βρουν ανοιχτό
    έδαφος τα επόμενα χρόνια;»»
    Από οτι φαίνεται ζεις μακρυα…
    Μπες στον κόπο να δεις τον Ταυγετο πως ηταν πως ειναι …
    Επειδή ξέρω καλά τον Ταυγετο μια και περνώ εκει τα τελευταια 20 χρόνια τα Καλοκαίρια μου θα αναρτήσω απο βδομάδα φωτογραφίες του πως ηταν πριν τη φωτιά του2007 πως βγηκε καμενος μετα και πως ειναι σήμερα … από πλευρας βλάστησης ..
    Οσον αφορά τα ζωα.. κάηκαν όλα …
    Περυσι δεν είχαμε αλεπουδίτσες σε αντίθεση με προσπερισι πριν τη φωτιά! Ουτε ζαρκάδια … ουτε πεταλούδες …
    Αν θες μπορεις να μπεις στον κόπο και να μας μας πεις αν εισια ειδήμων τι ζωα ζουν στα αποκαήδια?
    «Μια καμένη περιοχή, την πρώτη χρονιά μετά τη φωτιά είναι κήπος.»
    Υπόσχομαι για σενα και μονο να αναρτήσω φωτογραφιες απο τον κηπο του Ταυγετου

    Μου αρέσει!

  6. strovoliotis permalink*
    Αύγουστος 26, 2009 07:24

    Η παρούσα ανάρτηση πήρε αρκετή δημοσιότητα και συζητήθηκε σε hellasweather και snowclub.gr.

    Κάποια επιπρόσθετα στοιχεία – διορθώσεις ακολουθούν:

    1.Τα πεύκα που φωτογράφησα στο Τρόοδος ανήκουν στο είδος της μαύρης Πεύκης. Αυτά τα δέντρα φύονται σε ψηλά υψόμετρα, και είναι λιγότερο πυρόφιλα από άλλα είδη Πεύκης. Πράγματι δύσκολα επιτρέπουν σε άλλα είδη να αναπτυχθούν από κάτω τους. Η αναγέννηση μπορεί να γίνει όταν τα δέντρα πεθάνουν, σαπίσουν και πέσουν οι κορμοί τους, με αποτέλεσμα να αφήσουν νέα δέντρα να μεγαλώσουν.
    2.Η μαύρη Πεύκη χρειάζεται νερό, και είναι δυνατόν να πεθάνει ένα ολόκληρο δάσος σε μία χρονιά μεγάλης ανομβρίας.
    3.Οι πυρκαγιές στην Ελλάδα έκαψαν κυρίως δάση χαλέπιας Πεύκης, η οποία είναι πράγματι εξαιρετικά εύφλεκτη. Χρειάζεται λιγότερο νερό για επιβίωση.
    4.Στην Κύπρο έχουμε σε χαμηλότερα υψόμετρα την τραχεία Πεύκη, ενώ υπάρχουν και δείγματα της χαλέπιας.
    5.Όσον αφορά τη θεωρία για εμπρησμούς από καταπατητές στην Ελλάδα, αυτό οριστικά δεν ισχύει. Τα δάση είναι καταγεγραμμένα, και σε πολύ σύντομο διάστημα μετά τη φωτιά κηρύσσονται αναδασωτέα. Ακόμα και αν γίνει καταπάτηση, είναι θέμα χρόνου να τους πιάσουν…
    6.Υπάρχει πιθανότητα η μεγάλη πυρκαγιά να ξεκίνησε από εμπρησμό σε αμφιλεγόμενη περιοχή όπου θα κατασκευαστεί ΧΥΤΑ.
    7.Καλά, δε χρειάζεται να επιβεβαιώσω ξανά την ανεπάρκεια του ελληνικού κράτους να χειριστεί το θέμα!

    Μου αρέσει!

  7. strovoliotis permalink*
    Αύγουστος 26, 2009 07:30

    Γεια σου liakada. Αυτό που ξεχώρισες δεν το έγραψα εγώ. Γραφτηκε στην hellasweather από άτομο που εμπιστευομαι επιστημονικά και το αναπαρήγαγα στον χωρό μου.
    Δεν έχω πάει στον Ταΰγετο, αλλά εχω δει πως αλλάζουν οι καμένες εκτάσεις σε 2-3 χρόνια εδώ στην Κύπρο, και τείνω να συμφωνήσω με το συγκεκριμένο απόσπασμα.
    Βλέπω πως σου αρέσουν τα του καιρού, και θα χαρούμε να σε δούμε στην hellasweather!

    Μου αρέσει!

  8. greg permalink
    Μαΐου 25, 2010 10:41

    Ok τα δαση ξαναγινονται αλλα αν δεν διαχειριζονται τοτε εινια καμενο χαρτι και οταν καιγονται πανω απο 3 φορες πλεον υποβαθμιζονται…
    ετσι εχει υποβαθμιστει η Β Α αττικη και αν καει και το υπολοιπο μισο τοτε θα υπαρχουν ψηλα δενδρα μονο στα γερανεια και κιθαιρωνα…
    Η Πεντελη και ολη η Β Α αττικη εχει υποβαθμιστει και τα βουνα διαβρωνονται
    Ολοι οι ξερολες για τα μεσογειακα τυπου δαση ξερουν και γνωριζουν καλα οτι δεν διαχειριζονται σωστα τα ελληνικα δαση και καταστρεφονται και ξανακατασρεφονται…και στο τελος απο ψηλα δαση κωνοφορων γινονται θαμνοτοποι και απο θαμνοτοποι φρυγανοτοποι και μετα βραχοι

    Αλλα μονο την τσεπη τους σκεφτονται οι ιθυνοντες και τιποτε αλλο και οι δε πολιτικοι πως δεν θα εχουν κοστος με μηδεν χρημα

    Μιλαγαν πριν τις φωτιες του 2007 εποχη του 2006 οτι γλιτωνουμε την πεντελη με ενα συστημα δασοπυρεσβεσης με αισθητηρες και δορυφορους. Χαζομαρες αν δεν γινει προτωγενης διαχειριση τοτε και οι αισθητηρες και οι δορυφοροι ειναι αχρηστοι γιατι απλα δεν μπορεις να τα βαλεις με την φυση και οταν ενα νεο δασος (γιατι μετα την καταστροφη του 98 ετσι χαρακτηριζαν την ανατολικη πεντελη – ντραφι – διονυσο – ραπεντωσα ως νεα μακρη) συμπεριφερεται σαν παλιο ετοιμο για καψιμο οπως η πεντελη τοτε εινια θεμα χρονου…και εγινε και παλι 22/08/2009 212000 στρ σταχτη..και ηταν το 70% του δασους νεο αναγεννημενο δασος ειτε φυτεμενο…

    Καντε και το σταυρο σας και ενα ευχελαιο φετος γιατι κονδυλια μηδεν γι α διαχειριση – προστασια οποτε μην σας φανει παραξενο αν δεν χαθει το υπολοιπο της Β Α αττικης δηλαδη ολη η παρνηθα απο αυλωνα εως τατοι – μαγουλα….
    και υποψη το 2008 μετριο απο ζεστη 2009 ηταν πιο βροχερο το καλοκαιρι φετος 2010 αγνωστο και απο οτι λενε θα εχει καυσωνες….

    Μου αρέσει!

    • strovoliotis permalink*
      Μαΐου 25, 2010 23:08

      greg,
      Νομίζω το έκανα σαφές: άλλο η διαχείριση – στο βαθμό που χρειάζεται, και άλλο η φυσική λειτουργία.
      Μην παίρνεις ποτέ ως δεδομένη μια πρόβλεψη για 2-3 μήνες μετά!

      Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: