Skip to content

Islamic Republic of Iran (1).

Οκτώβριος 14, 2009

 

Αυτό είναι το όνομα με το οποίο ονομάζουν τη χώρα τους οι άνθρωποι που ζουν τώρα εκεί πέρα. Ένα όνομα το οποίο περιγράφει την σημασία που έχει από το 1979 η θρησκεία, το Ισλάμ, στη χώρα αυτή. Στην περιοχή εκείνη ζει κόσμος εδώ και 9000 χρόνια. Το όνομα Ιράν χρησιμοποιείται μόλις από τον περασμένο αιώνα, και αναφέρεται στη χώρα των «Αρίων». Μην τους μπερδέψετε με τους άραβες – θυμώνουν. Είναι πολλοί, κάπου 70 εκατομμύρια.

 

Στο προηγούμενο μικρό κείμενο για το Ιράν, είχα γράψει:

 

«Επιβιώσαμε τριών βομβιστικών επιθέσεων αυτοκτονίας, άλλων 7 τοπικών βομβών, ένα false alarm για διαρροή από πυρηνικό σταθμό, περίπου 85 near misses να γίνουμε αυτοκόλλητοι με τον δρόμο.

Είχαμε ακόμα 3 παραλίγο συλλήψεις των γυναικών μας αφού ο αέρας τους πήρε την μαντίλα, ενώ μια νύκτα σχεδόν να μη μας βάλουν στο ξενοδοχείο, γιατί τις προηγούμενες ώρες συνωμοτούσαμε με αντικαθεστωτικούς σε γνωστό εστιατόριο της περιοχής.»

 

Τα ανωτέρω αποτελούν φυσικά υπερβολή, αλλά δίνουν ένα καλό πλαίσιο για να αρχίσει κάποιος να περιγράφει αυτή τη χώρα, από εκείνο τουλάχιστον το κομμάτι που είναι τραγικά αληθές, την κυκλοφορία στους δρόμους.

 

Οι δρόμοι.

Οι δρόμοι του Ιράν έχουν πολλή κινητικότητα και απίστευτη ρευστότητα. Τόση που νομίζεις πως τα αυτοκίνητα γίνονται ένα και κυλούν όλα μαζί σαν ένα ατέλειωτο μακρύ ποτάμι. Παίζουν πουρούν, αλλά όχι πολλή. Προειδοποιούν πως θέλουν να βγουν από την πάροδο, ή να μπουν σε αυτή. Αν δεν τους αφήσει κανείς, με ηρεμία περιμένουν το επόμενο αυτοκίνητο. Το βασικό όμως είναι πως στους δρόμους των μεγάλων Ιρανικών πόλεων ΔΕ θα βρεις κενά στους δρόμους. Τα αυτοκίνητα σχεδόν αγγίζουν το ένα το άλλο, και είναι εντυπωσιακό πως σε μια βδομάδα είδαμε μόνο μια περίπτωση μικροατυχήματος. Ίσως να οφείλεται στο γεγονός πως οι ταχύτητες είναι ντε φάκτο μικρές. Δρόμοι 6 λωρίδων μετατρέπονται σε 8, σε μια πραγματική ζούγκλα παλιών Hillman αλλά και πιο καινούργιων, κατά κύριο λόγο μικρών αυτοκινήτων.

Το μόττο των οδηγών είναι η «αμυντική οδήγηση» – για τους άλλους. Μπορεί να σου βγει οποιοσδήποτε από οπουδήποτε, συνεπώς πρέπει να έχεις τα μάτια σου δεκατέσσερα.

Αστυνομικοί της τροχαίας υπάρχουν, αλλά η δουλειά τους είναι το μαστούρωμα από τις εξατμίσεις και η καταγραφή σε κάποια μικροσκοπικά σημειωματάρια κάποιων στοιχείων – δεν μπορώ να φανταστώ τι.

Στους ημι – αυτοκινητόδρομους γίνεται ένα πάρτι από μικρά και μεγάλα αυτοκίνητα, μικρά και μεγάλα φορτηγά. Σας λέω ειλικρινά: επιβιώσαμε της διαδρομής Σιράζ –  Ισφαχάν!

Τα πράγματα γίνονται καλύτερα σε πιο κανονικούς αυτοκινητόδρομους, όπως αυτό του Ισφαχάν – Τεχεράνη, όπου απαγορεύεται η κίνηση φορτηγών.

 

Η Τεχεράνη.

 


Λίγο την είδαμε, και δεν μετανιώνουμε για αυτό. Μια πόλη τέρας που φιλοξενεί έως και 14  εκατομμύρια Ιρανών, εκτείνεται μέχρι εκεί που δεν ξέρει και η ίδια, χωρισμένη σε 26 μικρότερες διοικήσεις, σίγουρα αποτελεί απίστευτα δύσκολη κατάσταση για εκείνους που τη διοικούν. Βρίσκεται πάνω στο περσικό οροπέδιο, ένα οροπέδιο στα χίλια και παραπάνω μέτρα που καλύπτει μεγάλο μέρος της χώρας και από το οποίο ξεφυτρώνουν εδώ και εκεί κατάξερα βουνά στα χρώματα της γης, και της ερήμου. Βρίσκεται αρκετά βόρεια και εκτείνεται μέχρι και τους πρόποδες του όρους Νταβαμάντ που δεσπόζει της πόλης από το ύψος των 5600 μέτρων – εκεί έχει χιόνι όλο τον χρόνο.

Το Σιράζ.

Ναι, έχει σχέση με το κρασί, ναι έχει τα απαραίτητα παζάρια, τα τεμένη του, έχει και τους ποιητές του. Κρασί δε φτιάχνουν πλέον – τουλάχιστο όχι επίσημα, και εν πάση περιπτώσει το κρασί που έφτιαχναν παλιά ήταν λευκό, ενώ το σύγχρονο όνομα συνδέεται με το κόκκινο κρασί.

 

 

 

Οι ποιητές του Σιράζ συνεχίζουν να υπάρχουν. Ο Σααντί και ο Χάφεζ, ο οποίος στους στίχους του είναι κυριολεκτικά πνιγμένος στο κρασί:

«Έλα-θυμήσου. Κάθε ελπίδα, παλάτι είναι που τρέμει…
Έλα. Βάλε να πιούμε. Κρασί η ζωή, στη λάσπη και κυλάει.

Σαν άνθρωπο μοναδικό προσβλέπω, μα τ’ ουρανού το απέραντο γαλάζιο!
Αυτόν που κάθε τι αφήνει πίσω και ξωπίσω, κι ελευθερία ζυγώνει.

Άκου του αγγέλου αυτά τα λόγια τα ιερά που χτες μου είπε
Όταν το νου μου η μέθη οδήγησε στην ομορφιά του:

Βασιλικό γεράκι με το οξύ σου βλέμμα! Να γίνεις Λωτοφάγος, στου παραδείσου τα λημέρια.
Τη γη που κλαίει ν’ αφήσεις, τη γη, που λάσπη κάνει τη ζωή μας…

Κοίτα ψηλά στο θρόνο τον Ύψιστο, που σε καλεί
Μακριά από τις θλιβερές παγίδες του ντουνιά σου.

Άκου και μπόλιασε τη μνήμη σου μ’ αυτό
Που γέροντας σε κέρασε σα μερτικό της γνώσης:

Αδύνατον να σταματήσεις της τύχης τις στροφές,
Με τα πολλά της τα παιδιά που γηρατειά κι ανέχεια τους ορίζει.

Άσε λοιπόν να φύγει, κάθε στεναχώρια. Άκου με κυνικά. Και να θυμάσαι
Ένα πως είν’ το μυστικό του μύστη: μόνο έρωτα ν’ αφήνει να τον καίει!

Απλώσου! Ποτέ να μην ξανάρθεις με τη σκέψη σε αμαρτία παλιά.
Τους κύκλους και την κρίση τους εμείς δεν κυβερνάμε.

Κοίτα: όταν τριαντάφυλλο για μια στιγμή μονάχα, ανοίγει και γελάει,
εσύ απιστία σκέπτεσαι; Βέβαια όχι. Αηδόνι μου μην κλαις, που η γη αλλάζει.

Κι εσύ ποιητή, αδύναμε, σαν την Ελένη, τι τον ζηλεύεις τον μεγάλο Χαφέζ;
Ειν’ ο Θεός που τού ‘δωσε το χάρισμα στα ποιήματα με λόγια του να λάμπει!»

(Ελεύθερη απόδοση: Ελένη Κονδύλη-Μπασούκου)

 

Οι ποίηση για πολλούς Ιρανούς δεν είναι κουλτούρα, δεν είναι πολυτέλεια, δεν είναι κάτι που μαθαίνεις, αν μάθεις στο σχολείο και το οποίο βάζεις ύστερα στο ράφι. Η ποίηση είναι μέρος της ζωής τους, και ο Χάφεζ πιο πολύ από όλους. Πήρα το μοναδικό του βιβλίο, «Το Ντιβάνι», και ξεφύλλισα αρκετούς στίχους κατά τη διάρκεια των μακρινών μας διαδρομών, και σε μια – δυο φορές πήγα να παίξω τον έξυπνο σε κάποιους ντόπιους, πως ο ποιητής λέει αυτό ή εκείνο. Αμ, δε! Γνωρίζουν, και μου έδωσαν μάθημα πως αν θέλω να είμαι ξερόλας καλύτερα να αφιερώσω περισσότερες ώρες να μάθω, ή να ερμηνεύσω καλύτερα αυτά που έγραφε.

 

Δεν κατάφερα να πάρω απάντηση για το γεγονός πως η ρομαντική, μυστικιστική και εν πολλοίς ηδονιστική ποίηση του Χάφεζ επιβιώνει κάτω από το παρόν θεοκρατικό καθεστώς. Ίσως να είναι κάτι σαν  επανάσταση των Ιρανών η καταφυγή σε ένα περήφανο κομμάτι της παράδοσης τους που αντιφάσκει του παρόντος καθεστώτος.

 

Και η περηφάνια τους για τους ποιητές τους δεν τελειώνει εδώ. Στις πανέμορφες τοποθεσίες που βρίσκονται οι τάφοι του Σααντί και του Χάφεζ βρίσκεις ελάχιστους τουρίστες αλλά βρίσκεις και πολλούς ντόπιους, μικρούς και μεγάλους, οι οποίοι έρχονται να τιμήσουν τους ποιητές τους – αυτό ήταν αναπάντεχη και πολύ ευχάριστη έκπληξη, κυρίως συγκρινόμενο με την «πολιτιστική» κατάσταση που έχουμε στην δική μας έρημο.

 

Οφείλω να αναφέρω εδώ πως η ίδια κατάσταση συναντάται και σε όλα τα αξιοθέατα, αρχαιολογικά, θρησκευτικά, φυσικά: οι Ιρανοί αγαπούν την χώρα τους, θέλουν να την μαθαίνουν.

 

Ναι, κάποιοι την μισούν ταυτόχρονα, αυτό είναι άλλη ιστορία.

 

Η Περσέπολις.

 

Μια πόλη κόσμημα η οποία λειτούργησε πλήρως για μόλις καμιά 150ριά χρόνια, πριν καταστραφεί από το δικό μας  τον Μέγα Αλέξανδρο. Οι πληροφορίες είναι ανεπιβεβαίωτες, κατά πόσον τη μεγάλη φωτιά την έβαλε επίτηδες για να εκδικηθεί την καταστροφή των Αθηνών από τον Ξέρξη, ή γιατί οι στρατιώτες του μέθυσαν λίγο παραπάνω σε κάποιο συμπόσιο. Η καταστροφή συνεχίστηκε από την εισβολή των μουσουλμανικών φύλων, και ολοκληρώθηκε από τους Μόγγολους οι οποίοι έσπασαν τους εναπομείναντες κίονες νομίζοντας πως έκρυβαν χρυσό. Αν σας φαίνεται «μογγολικό» αυτό που έκαναν, το ίδιο και στον ξεναγό μας, ο οποίος λέει πως έχουν την ίδια απαξιωτική έκφραση.

 

Παρ’ όλα ταύτα η μεγαλοπρέπεια της πόλης αναβλύζει από τα ερείπια της, και η ιστορία είναι σχετικά καλά γνωστή για τις σκηνές που απεικονίζονται στους τοίχους, το τελετουργικό κομμάτι και τους συμβολισμούς.

 

Σε μια περιοχή που παίρνει λιγότερη μέση ετήσια βροχόπτωση από τη Λευκωσία είναι παράξενο που ίσως το πιο δημοφιλές σκάλισμα στους τοίχους δείχνει το λιοντάρι – άνοιξη να επιτίθεται και να σκοτώνει την αντιλόπη χειμώνα. Έμενα με απογοήτευσε πολύ αυτό, ποιος άνθρωπος παλιός ή νέος μπορεί να μη θέλει τον χειμώνα; 🙂

 

Βεβαίως, δεν έχουν πολλή βροχή, αλλά κρύο έχουν, και ο πιο πολύς υετός πέφτει με τη μορφή του χιονιού στα διπλανά άδενδρα βουνά.

 

Το Ισφαχάν.

 

«Όποιος γνώρισε το Ισφαχάν, γνώρισε τον μισό κόσμο» έγραψε ένας παλιός ταξιδιώτης. Υπερβολή σίγουρα, η οποία γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αφού ο υπογεγραμμένος  ταξιδιώτης είχε και μια από τις μεγαλύτερες απογοητεύσεις: το σύμβολο της πόλης, ο Ποταμός Ζαγιαντέ, ο οποίος διασχίζει την πόλη κάτω από δεκάδες γέφυρες ήταν κατάξερος! Ο ξεναγός μας λέει πως αυτή είναι η δεύτερη ή η τρίτη φορά που συμβαίνει αυτό τα τελευταία 50 χρόνια, αλλά όλες οι περιπτώσεις ήταν πρόσφατα.

Αλλοίμονο!

 

Ετσι δυστυχώς η ομορφιά της πόλης που πηγάζει από τον ποταμό και τις γέφυρες είχε μια μάλλον άνομβρη γεύση.

 

Ευτυχώς όμως το Ισφαχάν δεν είναι μόνο το ποτάμι του.

 

Ένας περίεργος Σάχης, ο Αμπάς ο Πρώτος και ο Μέγας, της δυναστείας των Σαφφαβιδών  έφτιαξε τον 16ο αιώνα ένα πραγματικό κόσμημα. Μια πλατεία, από τις μεγαλύτερες στον κόσμο, 2 τεμένη, ένα παλάτι, και μια έμφαση στη λεπτομέρεια που εντυπωσιάζει. Η πλατεία είναι τοποθετημένη σε απόλυτη συμφωνία με τα σημεία του ορίζοντα, το ίδιο και οι είσοδοι στα τεμένη, στη συνέχεια όμως χωρίς να το καταλάβει ο επισκέπτης, το τέμενος παίρνει την σωστή του θεση ως προς την κατεύθυνση προσευχής, την Μέκκα.

 

Τα μνημεία συντηρούνται αλλά όχι αρκετά. Τα δυο μεγάλα τεμένη της πλατείας τα οποία πήραν μεν χρόνια να ολοκληρωθούν αλλά αφορούσαν μια ολοκληρωμένη συνολική εργασία, είναι σε σχετικά καλή κατάσταση. Άλλα όμως μνημεία όπως το δαιδαλώδες τέμενος της Παρασκευής, το οποίο ένας Αλλάχ γνωρίζει πόσα κομμάτια το αποτελούν, πόσοι μαστόροι το έφτιαξαν, πόσα υλικά χρησιμοποίησαν, αποτελεί ένα στατικό εφιάλτη, και αν τους κτυπήσει ποτέ κανένας δυνατός σεισμός, τότε θα έχουμε θρήνους.

 

Το Ισφαχάν δεν τελειώνει ποτέ: το παλάτι των 8 παραδείσων, το παλάτι των 40 κολώνων, οι κινούμενοι μιναρέδες, ακόμα η σχετικά «πιο φιλελεύθερη» αρμενογειτονιά της Τζιόλφα με τους αρμένηδες που είχε αρχικά μεταφέρει  εκεί ο ίδιος Σάχης Αμπάς ο Μέγας, για να αξιοποιήσει τις τέχνες και τα ταλέντα τους. Υπάρχουν και χριστιανικές εκκλησίες σε λειτουργία και βγάλω το καπέλο στους αρμένηδες αγιογράφους: απεικονίζουν τα βάσανα που θα αντιμετωπίσει το σώμα στην κόλαση με τόσο έντονο περιγραφικό τρόπο, που σίγουρα θα έκαναν πολλούς να μετανιώσουν όταν μπήκαν σε εκείνο το ναό.

 

Ο Σάχης αυτός μόλις και κατάφερε να δει τελειωμένο το μεγάλο του τέμενος αφού χρειάστηκε 27 χρόνια να κτιστεί, μου κίνησε την περιέργεια. Ανέβηκε στο θρόνο από τα 16 του, επανίδρυσε τη δυναστεία, πολέμησε τους Οθωμανούς, τους Πορτογάλους και όλους τους γείτονες, και κέρδισε τον σεβασμό των Ιρανών. Ήταν όμως επιρρεπής σε αυθορμητισμούς, τραγικούς αυθορμητισμούς, που είχαν ως αποτέλεσμα να διατάξει τη δολοφονία του πρώτου γιου και διαδόχου του, να το μετανιώσει και να πέσει σε κατάθλιψη να τυφλώσει ένα άλλο, και να καταλήξει να έχει διάδοχο από άλλη οικογένεια.

Το στόμα των κατοίκων του Ισφαχάν όμως στάζει μέλι για  τον μεγάλο ηγεμόνα.

 

Η Κόμ.

 

Η πόλη του Αγιατολλάχ Χομεϊνί, και όλων των φανατικών μουλάδων της χώρας βρισκόταν στη διαδρομή της επιστροφής στην Τεχεράνη. Ο φίλος Σ. επέμενε να κάνουμε και εκεί ένα σταθμό, αλλά όλοι, κυριολεκτικά  όλοι μας είπαν να το αποφύγουμε. Ο οδηγός του αυτοκινήτου μας στάθμευσε κατά τύχην αρκετά μακριά από το τέμενος της Φατιμάς Φασουμέ της αδελφής ενός από τους μεγάλους Ιμάμηδες των Σιητών Μουσουλμάνων, και σημαντικότατο προσκύνημα. Οι γυναίκες μας δεν είχαν καν την επιλογή να κατέβουν, αφού η must ενδυμασία εκεί είναι αποκλειστικά το μαύρο τσαντόρ.

 

Οι άνδρες είχαν σίγουρα την επιλογή αφού δεν προβλέπεται συγκεκριμένη στολή. Μας είπαν πως μόνο μουσουλμάνοι μπορούν να μπουν μέσα στο τέμενος.   Ακόμα και το Lonely Planet ήταν επιφυλακτικό για το ζήτημα της επίσκεψης σε αυτή την πόλη.

 

Κατεβήκαμε με τον Σ. Οι κάμερες κρεμασμένες στον ώμο, και κατευθυνθήκαμε στην κυρία είσοδο. Μιλιούνια κόσμος – και δεν ήταν καν Παρασκευή. Δεν φαινόμασταν τυπικοί μουσουλμάνοι, αλλά ούτε και μη μουσουλμάνοι, η ενδυμασία μας δε μας πρόδιδε. Στην κυρία είσοδο μας απέτρεψαν μάλλον αγενώς να μπούμε μέσα δείχνοντας τις κάμερες, και μας κατεύθυναν προς τα πίσω. Άλλη μια είσοδος και άλλη μια αποπομπή. Πήγαμε τελικά στο πίσω μέρος του μεγάλου οικοδομήματος, και εκεί διαπιστώσαμε πως δεν υπήρχαν bouncers. Και μάλιστα εκεί ήταν το σημείο από το οποίο έμπαιναν και άνδρες αλλά και γυναικόπαιδα. Μπήκαμε μέσα χαλαρά, και βρεθήκαμε στο κοινό προαύλιο. Εκεί ο Σ. δοκίμασε να βγάλει λίγο βίντεο, αλλά σχεδόν αμέσως ένα κύριος κρατώντας ένα φτερό ξεσκονίσματος χάιδεψε την κάμερα, και προφανώς του είπε πως απαγορεύεται. Μετά από αυτό εγκαταλείψαμε τα σχέδια για οπτική αποτύπωση του ναού, και προχωρήσαμε απλώς προς τα μέσα. Το τέμενος είναι χωρισμένο κατά μήκος, και στην πλευρά που βρισκόμαστε μπορούσαν να μπαίνουν και οι γυναίκες. Είδαμε μέρος του μισού τεράστιου και με λεπτομέρεια διακοσμημένου με γυάλινες ψηφίδες θόλου. Μετά ξεθαρρέψαμε και κατευθυνθήκαμε προς την άλλη πλευρά. Εκεί ήταν μόνο άνδρες, και μάλιστα πέσαμε και σε μια κηδεία. Ο νεκρός και η συνοδεία του απεχώρησαν σύντομα, και προχωρήσαμε μέσα αφού πρώτα βάλαμε τα παπούτσια μας σε νάιλον σακούλια. Ο τάφος της Φατιμάς τεράστιος, καλυμμένος με πολύχρωμες ψηφίδες, με ασημένια κάγκελα να τον περιτριγυρίζουν. Οι πιστοί συνωστίζονταν να τον αγγίξουν, να πάρουν τη χάρη του και μετά να νίψουν εικονικά το πρόσωπο τους. Φαινόταν πως αυτό είναι το highlight της επίσκεψης.

 

Πιο μέσα αίθουσες στρωμένες χαλιά για την προσευχή. Πολλοί άνδρες γονατιστοί, στην κατεύθυνση της Μέκκας, ακόμα ξαπλωτοί αλλά και όρθιοι προσεύχονταν, βρίσκονταν σε βαθιά κατάνυξη αν όχι έκσταση – ο χώρος και η περιρρέουσα ατμόσφαιρα το επέτρεπε.

 

Προχωρήσαμε χωρίς συμβάντα προς την έξοδο, φορέσαμε τα παπούτσια μας, ήπιαμε νερό του ναού, και βγήκαμε έξω. Χωρίς φωτογραφίες, αλλά πιστέψτε με, ήταν δυνατή εμπειρία.

Ενα πρώτο φωτογραφικό άλμπουμ ακολουθεί:


(Συνεχίζεται εδώ)

Advertisements
7 Σχόλια leave one →
  1. Maria permalink
    Οκτώβριος 14, 2009 09:57

    Απερριτη περιγραφη μιας καταπλικτικης εμπειριας! Thanks.
    Που θα ειναι αραγε το επομενο μας ταξιδι;

    Μου αρέσει!

    • strovoliotis permalink*
      Οκτώβριος 15, 2009 07:42

      Μαρία,

      Ευχαριστώ, και ευχαριστώ!

      Σίγουρα θα βρόυμε προορισμό – δουλεύει η φόρμουλα.

      Μου αρέσει!

  2. Ανώνυμος permalink
    Οκτώβριος 14, 2009 11:17

    orea perigrafi. efharistoume
    Gregoris

    Μου αρέσει!

  3. Οκτώβριος 14, 2009 15:06

    ουάου :ο

    Μου αρέσει!

Trackbacks

  1. Islamic Republic Of Iran (2). « Στροβολιώτης
  2. Θέλω να δω τον Πάπα! « Στροβολιώτης

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: