Skip to content

Για να βγει η Κύπρος από τη βαθιά καπιταλιστική της κρίση: Θεόδωρος Παναγιώτου.

Δεκέμβριος 17, 2011

Είχα πρόσφατα την ευκαιρία να παρακολουθήσω μια διάλεξη του καθηγητή Θεόδωρου Παναγιώτου. Ο καθηγητής Παναγιώτου  με γλαφυρό και ζωντανό λόγο, εύκολα κατανοητό ακόμα και στον μη καταρτισμένο, έδωσε ένα περίγραμμα της τρέχουσας οικονομικής κρίσης, διαπίστωσε όπως και όλοι οι αναλυτές και συστημικές αδυναμίες, έδωσε έμφαση στα δεδομένα που αφορούν την Κύπρο, και έριξε μια ματιά στο αύριο.

 

Το αύριο, που μόνο ένας παθολογικά αισιόδοξος μπορεί να αξιολογήσει ως εύκολο και λαμπρό. Μέσα όμως σε αυτή τη βαθύτατη κρίση, ο καθηγητής βλέπει φως. Δεν σταματά στο σημείο που μένουν οι πλείστοι αναλυτές, στον αναμενόμενο δηλαδή καταιγισμό από ευρώ που  θα φέρουν τα κυπριακά γκάζια. Κρούει μάλιστα και τον κώδωνα του κινδύνου σημειώνοντας τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις που θα έχει μια επιπόλαια διαχείριση των γκαζιών.

Ο Θεόδωρος Παναγιώτου δίνει ένα θεωρητικό πλαίσιο για την οικονομία με την αίγλη ενός ανθρώπου όμως που γνωρίζει πάρα πολύ καλά πως δουλεύει το καπιταλιστικό οικονομικό σύστημα, του κόσμου και της Κύπρου.

Για αυτό το λόγο κρίνω την ομιλία και τις απόψεις του εξαιρετικά σημαντικές. 

Αν υπάρχει ευκαιρία να ορθοποδήσει η Κυπριακή οικονομία, και να ξαναπάρει το σύστημα της την πάνω βόλτα, αυτή έγκειται στο συγύρισμα των θεμελιωδών ζητημάτων που την επηρεάζουν, με *τελευταίο* στη σειρά το φυσικό αέριο: «μεταρρύθμιση του δημόσιου τομέα, ενίσχυση της βιωσιμότητας του  συνταξιοδοτικού ταμείου,  επένδυση στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, την έρευνα, την καινοτομία, την επιχειρηματικότητα και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας καθώς και δημιουργία ενός “Ταμείου Μελλοντικών Γενεών” για μελλοντικές αντιξοότητες, οικονομικές κρίσεις και μακροπρόθεσμες επενδύσεις στη αειφόρο ανάπτυξη.»

 

Όλη η ομιλία πιο κάτω: 

Θεόδωρος Παναγιώτου.

Η Οικονομία  στην Εντατική. Τι θα Σταματήσει την Κατρακύλα του Βιοτικού μας Επιπέδου; Το Φυσικό Αέριο;*

 

Θεόδωρος Παναγιώτου

Cyprus International Institute of Management / Harvard University

 

Τεκτονικές μετατοπίσεις.

 

Εδώ και δυο  δεκαετίες οι τεκτονικές πλάκες της διεθνούς οικονομίας άρχισαν να μετακινούνται προς τις αναδυόμενες οικονομίες  της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής.  Η παγκοσμιοποίηση και η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας της πληροφορικής και των επικοινωνιών δημιούργησαν νέες   οικονομικές παραμέτρους και συσχετισμούς . 

 

Η αφθονία χαμηλόμισθου αλλά άκρως παραγωγικού  εργατικού δυναμικού στις αναπτυσσόμενες χώρες της  Ασίας όπως η Κίνα και οι Ινδίες , με πληθυσμό πέραν του δισεκατομμυρίου  η κάθε μια, προσέλκυσε ως μαγνήτης την παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών που παραδοσιακά παράγονταν στις ανεπτυγμένες  χώρες.  Το χαμηλότερο κατά 50-80% κόστος παραγωγής στις αναδυόμενες οικονομίες αποτελεί πρόκληση για το ψηλά αμειβόμενο εργατικό δυναμικό των ανεπτυγμένων χωρών της Ευρώπης και της Αμερικής να δικαιολογήσει  τους υπέρ-πενταπλάσιους μισθούς του.

Σπασμωδικές αντιδράσεις.

 

 Όταν έγινε αντιληπτό ότι η μικρή διαφορά στην παραγωγικότητα  και την ποιότητα δεν μπορούσε με κανένα τρόπο να δικαιολογήσει την τεράστια διαφορά στις απολαβές,  επιχειρήθηκαν διάφορες αντιδράσεις όπως: α) η  πλήρης φιλελευθεροποίηση των χρηματοοικονομικών αγορών,  β) η

επαναφορά του προστατευτισμού,  γ) η  ανάληψη μεγαλύτερου ρόλου από το κράτος  στην οικονομία και την εργοδότηση  και  δ) η επικάλυψη των συμπτωμάτων και συνεπειών της απώλειας της ανταγωνιστικότητας με αύξηση των κοινωνικών παροχών. Αυτές οι σπασμωδικές αντιδράσεις  οδήγησαν πρώτα σε μια πλασματική ευμάρεια και  στην συνέχεια σε δύο τεράστιες και αλληλένδετες  κρίσεις: την χρηματοοικονομική κρίση με επίκεντρο τις ΗΠΑ και την κρίση δημοσίου χρέους με επίκεντρο την Ευρώπη. Στις ΗΠΑ, τα εύκολα οικιστικά δάνεια και τα ευφάνταστα αλλά τοξικά τους παράγωγα οδήγησαν τις αμερικανικές τράπεζες στην αφερεγγυότητα και την ανάγκη στήριξης τους από την κυβέρνηση. Η απώλεια αξιοπιστίας και ρευστότητας οδήγησε στην ύφεση της οικονομίας και χρειάστηκαν  τεράστιες κρατικές δαπάνες για την διάσωση των χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων (τραπεζών και ασφαλιστικών εταιρειών) και για την τόνωση της οικονομίας, μεγεθύνοντας  έτσι το δημοσιονομικό έλλειμμα  και το εθνικό χρέος  και αυξάνοντας περεταίρω την εξάρτηση των ΗΠΑ από την Κίνα. Γρήγορα η κρίση μεταφέρθηκε και στην Ευρώπη  μέσω των αλληλοεξαρτώμενων  τραπεζών και του διεθνούς εμπορίου.  Σαν να μην έφταναν τα   δημοσιονομικά ελλείμματα   που δημιουργεί το διογκωμένο και σπάταλο κράτος,  και οι γενναιόδωρες κοινωνικές δαπάνες προστέθηκαν και οι δαπάνες τόνωσης της παραπαίουσας οικονομίας.  Οι κυβερνήσεις ιδιαίτερα των χωρών της νότιας Ευρώπης που αντιμετωπίζουν, συν τοις άλλοις,  χαμηλή ανταγωνιστικότητα και   συρρίκνωση φορολογικών εσόδων, εξέδωσαν τόμους  κρατικών ομολόγων εις αναζήτηση δανειστών για να χρηματοδοτήσουν τις ελλειμματικές τους δαπάνες. Οι τράπεζες, αφ’ ενός πιεζόμενες από τις κυβερνήσεις, αφετέρου μη έχοντας που να επενδύσουν τις καταθέσεις των πελατών τους στην  υποτονική εγχώριο  οικονομία, επενδύουν σχεδόν το ήμισυ  των κεφαλαίων τους σε κρατικά ομόλογα αμφιβόλου φερεγγυότητας  όπως αυτά της Κύπρου και της Ελλάδας.  Οι αγορές κεφαλαίων βλέποντας το μεν εθνικό χρέος των χωρών αυτών να διογκώνεται συνεχώς το δε εθνικό εισόδημα να συρρικνώνεται , έχασαν την εμπιστοσύνη τους ότι θα πάρουν ποτέ τα λεφτά τους πίσω και σταμάτησαν να δανείζουν σε κυβερνήσεις όπως της Κύπρου,  της Ελλάδας, της Πορτογαλίας  και της Ιρλανδίας. 
Καθετηριασμός ή τετραπλό bypass.
Οι μόνες επιλογές που απομένουν στις κυβερνήσεις για να αποφύγουν την εκχώρηση κυριαρχίας στον μηχανισμό στήριξης της Ευρωζώνης  είναι : α) η αύξηση των φόρων και φορολογικών συντελεστών, β) η δραστική μείωση των δαπανών του δημόσιου τομέα, ή γ) αύξηση των εσόδων του κράτους από την οικονομική ανάπτυξη η οποία όμως απαιτεί αύξηση της παραγωγικότητας και της  ανταγωνιστικότητας της οικονομίας. Η ιδανική επιλογή είναι ο συνδυασμός:  για κάθε €1 αύξηση φόρων,  €2 περικοπή δαπανών, και €3 οικονομική ανάπτυξη. Στην Κύπρο αυτό που συμφωνήθηκε περιλαμβάνει  €1 προσωρινή περικοπή δαπανών, €2 αύξηση φόρων και  €3 ευχολόγιο γι’ ανάπτυξη.   Το πρόβλημα που αναφύεται είναι τριπλό. Πρώτο οι αγορές δεν πείθονται με προσωρινά μέτρα. Δεύτερο οι επί πλέον φόροι θα μπορούσαν να μειώσουν αντί να αυξήσουν τα έσοδα του κράτους. Τρίτο οι αγορές δεν πείθονται με ευχολόγια. Το μόνο μέτρο που θα είχε μόνιμα και εντελώς θετικά αποτελέσματα θα ήταν η ανάπτυξη μέσω της αύξησης της παραγωγικότητας, του εργατικού δυναμικού και της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας. Τα άλλα δύο θ’ αγόραζαν χρόνο (3 -6 μήνες) μέχρι να φέρουν αποτελέσματα τα αναπτυξιακά μέτρα. Το ίδιο και το Ρωσικό δάνειο. Όπως φαίνεται καθαρά από αυτή την ανάλυση, τα μέτρα που συμφωνήθηκαν στην Κύπρο είναι απίθανο να πείσουν τις αγορές να ξαναρχίσουν να δανείζουν την Κυβέρνηση, ή τους οίκους αξιολόγησης να σταματήσουν να μας υποβαθμίζουν ή τους καταναλωτές ν’ αρχίσουν να ξοδεύουν ή  τους εργοδότες να  κάνουν προσλήψεις ή τους επενδυτές να ξαναρχίσουν να επενδύουν. Εν τω μεταξύ, οι απώλειες των τραπεζών από τα ελληνικά ομόλογα (και πιθανώς και τα Κυπριακά) απαιτούν νέα κεφάλαια για επανακεφαλαιοποίηση, που δεν είναι εύκολο να βρεθούν ούτε από την αγορά, ούτε από την κυβέρνηση. Από την άλλη η επαναδραστηριοποίηση της οικονομίας  και η ανάπτυξη χρειάζονται  ρευστότητα που όμως έχει πέσει σε οριακά επίπεδα. Απλός καθετηριασμός δεν αρκεί για τον υπέρβαρο καρδιακό ασθενή που φιλοδοξεί να τρέξει τον Μαραθώνιο του διεθνούς οικονομικού ανταγωνισμού. Χωρίς αυστηρή δίαιτα και καθημερινή εξάσκηση,  αντί για δάφνες θα πρέπει να ετοιμάζεται για τετραπλή παράκαμψη (bypass). Τα προβλήματα της οικονομίας μας, αλλά και των άλλων οικονομιών της νότιας Ευρώπης δεν θα επιλυθούν με προσωρινές περικοπές και επιπρόσθετες φορολογίες που αποσκοπούν απλώς και μόνο στη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος. Θα πρέπει πρώτα από όλα να αντιληφθούμε τις τεκτονικές μετατοπίσεις και τα υποθαλάσσια ρεύματα που μετακινούν το κέντρο βάρους της διεθνούς οικονομίας από την Ευρώπη και την Αμερική προς την Ασία και γενικότερα τις αναδυόμενες οικονομίες και  εντός της Ευρώπης από τον νότο στον βορρά. 
Βορράς και νότος: τι κάνει την διαφορά; 
Στο παρελθόν, με οικονομικούς όρους, η Κύπρος θεωρείτο σαν μια  βόρεια χώρα που έτυχε να βρίσκεται στην Νότια Ευρώπη και η Ιρλανδία σαν μια νότια χώρα που έτυχε να βρίσκεται στην βόρεια Ευρώπη. Τις τελευταίες 2-3 δεκαετίες η Ιρλανδία  απέδειξε ότι αξιωματικά ανήκει στον βορρά και παρά την πρόσφατη παλινδρόμηση έχει επαναβεβαιώσει την οικονομικά βόρεια  θέση της με την αποφασιστικότητα και σοβαρότητα που αντιμετώπισε την κρίση. Εμείς φαίνεται είμαστε αποφασισμένοι να αποδείξουμε ότι όχι μόνο εθνικά αλλά και οικονομικά είμαστε άξια τέκνα της μητέρας πατρίδας. Τι είναι τα χαρακτηριστικά της νότιας  Ευρώπης σε αντιδιαστολή με την βόρεια Ευρώπη; Μήπως ο  μεγάλος δημόσιος τομέας; Μήπως ο σεβασμός των εργατικών δικαιωμάτων; Μήπως το κοινωνικό κράτος; Μήπως η αγάπη για την ζωή και την διασκέδαση; Τα πρώτα τρία είναι  πιο εδραιωμένα στην βόρεια Ευρώπη, ιδιαίτερα την Σκανδιναβία,  απ’ ότι είναι στην Κύπρο και την Ελλάδα, και το τελευταίο είναι κάτι για το οποίο οι βόρειοι μας ζηλεύουν.   Τότε τι είναι αυτό που κάνει την διαφορά; Αυτό που κάνει την διαφορά είναι η εμπέδωση από τους βόρειους του γεγονότος ότι με την παγκοσμιοποίηση και την τεχνολογία τα πράγματα έχουν αλλάξει ριζικά και αμετάκλητα. Ότι η πιο παραγωγική και ανταγωνιστική οικονομία κερδίζει.  Ότι όλοι καλούνται να  δικαιολογήσουν τους ψηλούς τους μισθούς τους με ανάλογα ψηλή παραγωγικότητα, καινοτομία και επιχειρηματικότητα επενδύοντας στην οικονομία της γνώσης και της εφαρμογή της σε κάθε διάσταση της οικονομίας και της κοινωνίας. Μισθοί πενταπλάσιοι των κινέζικων μισθών δικαιολογούνται, μόνο αν ο Δανός, ο Φιλανδός,  ή ο Σουηδός εργαζόμενος, είτε στον ιδιωτικό είτε στον δημόσιο τομέα,  είναι τουλάχιστον πέντε φορές πιο παραγωγικός, και πιο καινοτόμος από τον αντίστοιχο Κινέζο ή Ινδό. Διαφορετικά είτε θα πέσουν οι μισθοί είτε θ’ αυξηθούν οι τιμές για να μειωθεί το μέσο βιοτικό επίπεδο στο επίπεδο της μέσης παραγωγικότητας της χώρας. 
Κεκτημένα και από μηχανής θεοί.
Αυτό είναι ακριβώς που δεν έχουμε συνειδητοποιήσει στην νότια Ευρώπη και ιδιαίτερα εμείς στην Κύπρο και στην Ελλάδα. Μείναμε προσκολλημένοι στα κεκτημένα μη αντιλαμβανόμενοι ότι οι καιροί έχουν αλλάξει ανεπιστρεπτί. Περιμένουμε να περάσει η κρίση και να γυρίσουν οι παλιές καλές εποχές που με τον μαζικό τουρισμό, την πώληση ακινήτων στους  ξένους, τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και την συνεχή δημιουργία νέων θέσεων στο δημόσιο τα  βολεύαμε μια χαρά.  Κι’ όταν τα βρίσκαμε σκούρα, πάντα  παρουσιαζόταν και μας έσωζε ο από μηχανής θεός υπό την μορφή είτε  της Λιβανικής κρίσης, είτε της κρίσης του κόλπου, είτε της κατάρρευσης της Σοβιετικής ΄Ενωσης, είτε της Αραβικής άνοιξης. Και τώρα ο καλύτερος από μηχανής θεός απ’ όλους: το φυσικό αέριο. Αυτό κι’ αν δεν είναι η σωτηρία μας. Μας ταιριάζει τέλεια. Δεν το κερδίσαμε με τον ιδρώτα του προσώπου μας και την επινοητικότητα μας.  ΄Επεσε εξ’ ουρανού, κι’ είναι τέτοιων  διαστάσεων που  όχι μόνο θα σταματήσει την κατρακύλα του βιοτικού μας επιπέδου, χωρίς καν ν’ αλλάξουμε νοοτροπία και τακτική, αλλά και θα μας κάνει όλους πλούσιους και στρατηγικούς ρυθμιστές του ενεργειακού μέλλοντος της Ευρώπης. Να λοιπόν και ο λόγος γιατί τα μέτρα που παίρνουμε είναι προσωρινά, μη διαρθρωτικά, και  καθόλου αναπτυξιακά. Όταν περιμένεις σε 4-5 χρόνια να  εισρέουν δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως στα δημόσια ταμεία γιατί να επενδύσεις σε βαθιές τομές και μεταρρυθμίσεις που οπωσδήποτε θα έχουν πολιτικό κόστος; Όταν θα μπορείς να δημιουργείς απεριόριστες θέσεις στον ευρύτερο δημόσιο τομέα και την εκπαιδευτική υπηρεσία (που θα εξασφαλίζει και ψήφους) γιατί να επενδύσεις στην καινοτομία, την τεχνολογία,  και την επιχειρηματικότητα για να απασχολήσεις τους άνεργους ή να αυξήσεις την παραγωγικότητα του δημόσιου και την ανταγωνιστικότητα του ιδιωτικού τομέα; 
Το κουτί της Πανδώρας και η κατάρα των πόρων.
Το αστραφτερό κουτί της Πανδώρας με την υπόσχεση μεγάλων κοιτασμάτων φυσικού αερίου και πιθανόν πετρελαίου είναι απίστευτα ελκυστικό.  Οι κίνδυνοι όμως που ελλοχεύουν είναι εξίσου σημαντικοί αν και λιγότερο αντιληπτοί. Πρώτον, τα έσοδα κινδυνεύουν να κατασπαταληθούν  για να διατηρηθεί ο υπερβολικά διογκωμένος και σπάταλος δημόσιος τομέας καθώς και για να αυξηθούν οι κοινωνικές παροχές  και  επιδοτήσεις σε ομάδες οργανωμένων  συνόλων. Το εύκολο χρήμα θα ενθαρρύνει κι’ άλλα υψηλού κόστους και χαμηλής απόδοσης δημόσια έργα με σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, όπως ο σχεδιαζόμενος αυτοκινητόδρομος Πάφου-Πόλης. Χειρότερα ακόμα το εύκολο χρήμα θα μειώσει την πίεση και πιθανόν να αναβάλει επ’ αόριστο την  αναδιάρθρωση της οικονομίας και του δημόσιου τομέα που είναι απολύτως αναγκαία για την ανάκτηση της διεθνούς  μας ανταγωνιστικότητας. Ένας δεύτερος κίνδυνος που καραδοκεί φέρει το όνομα της «κατάρας των πόρων», η οποία, ορίζεται ως το παράδοξο φαινόμενο  που οι χώρες με αφθονία μη ανανεώσιμων φυσικών πόρων όπως το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, τείνουν να έχουν χαμηλότερα επίπεδα ανάπτυξης από τις χώρες με λιγότερους φυσικούς πόρους. Αυτό οφείλεται σε πολλούς και διάφορους λόγους, όπως τη μείωση της ανταγωνιστικότητας των άλλων τομέων, της αστάθειας των κρατικών εσόδων λόγω αστάθειας των τιμών των ορυκτών καυσίμων, και τη κακοδιαχείριση, αναποτελεσματικότητα, και διαφθορά που προκαλεί ο εύκολος πλούτος. Όπως είπε κάποτε προφητικά ο Βενεζουελάνος πολιτικός Perez Alfonzo, ένας από τους ιδρυτές του ΟΠΕΚ, «Δέκα χρόνια από τώρα, είκοσι χρόνια από τώρα, θα δείτε: το πετρέλαιο θα μας φέρει την καταστροφή … Το πετρέλαιο είναι τα κόπρανα του διαβόλου». Πράγματι, η Βενεζουέλα έχει κυριολεκτικά καταστραφεί πολιτικά,  οικονομικά και θεσμικά από τα πετρέλαια της, και δεν είναι η μόνη. Η περιοχή μας βρίθει παραδειγμάτων προς αποφυγή.

Η πιο επιζήμια και διαρκής επίπτωση από την κατάρα των πόρων είναι η καθυστέρηση της ανάπτυξης των θεσμών και του ανθρώπινου δυναμικού της χώρας. Τα εύκολα  έσοδα από την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων μειώνουν την πίεση για την ανάπτυξη μιας οικονομίας βασισμένης στη γνώση, την επιχειρηματικότητα  και την καινοτομία  και καθυστερούν την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών και τη σωστή μακροοικονομική διαχείριση. Ως αποτέλεσμα, η οικονομική ανέλιξη επιβραδύνεται και πολιτική ανάπτυξη ατροφεί. Από το 1965-1998, στις χώρες του ΟΠΕΚ, το κατά κεφαλή ΑΕΠ μειώθηκε κατά μέσο όρο κατά 1,3% ετησίως, ενώ στον υπόλοιπο αναπτυσσόμενο κόσμο αυξήθηκε  κατά μέσο όρο 2,2%. Η παρούσα κοινωνική αναταραχή και πολιτική κρίση στον αραβικό κόσμο, έχει κάθε σχέση με την κατάρα των πόρων. 

Μετατρέποντας την κατάρα σε ευλογία.
Μόνο λίγες χώρες πού εξάγουν φυσικούς πόρους, όπως, η Νορβηγία, το Κουβέιτ, η Νέα Ζηλανδία, η Χιλή, η Μαλαισία, η Μποτσουάνα,  και η επαρχία Αλμπέρτα του Καναδά κατάφεραν να αποφύγουν την κατάρα των πόρων με τη λήψη στοχευμένων  μέτρων για την εξουδετέρωση των επιπτώσεων των φυσικών πόρων πάνω στην οικονομική τους πολιτική και τη θεσμική τους ανάπτυξη. Οι προνοητικές  αυτές χώρες αποταμιεύουν μέρος των εσόδων σε ειδικά μακροπρόθεσμα επενδυτικά ταμεία που έχουν δημιουργήσει, όπως το Ταμείο Μελλοντικών Γενεών του Κουβέιτ, το Ταμείο Συντάξεων της Νορβηγίας, και το Ταμείο  Κληρονομιάς της Αλμπέρτας.  Τα αποταμιευμένα κεφάλαια εισάγονται στην οικονομία σταδιακά για να μειωθεί η επίδραση τους επί των δαπανών και να αντιμετωπισθεί το σκαμπανέβασμα των  εσόδων λόγω της αστάθειας των τιμών των  πρώτων υλών στη διεθνή αγορά. Τα κεφαλαία αυτά επενδύονται  σε μεγαλόπνοα αναπτυξιακά έργα που αυξάνουν την ανταγωνιστικότητα της χώρας, όπως η παιδεία, η έρευνα, η καινοτομία, οι υποδομές για νέες τεχνολογίες και υπηρεσίες, η πράσινη ανάπτυξη και η προστασία του περιβάλλοντος. Έτσι οι χώρες αυτές μοιράζονται τους εξαντλήσιμους αυτούς πόρους με τις μελλοντικές γενεές. 
Ευκαιρία να επιταχυνθεί η μεταρρύθμιση.
Έτσι, αντί να αφήσουμε τα έσοδα από το φυσικό αέριο και την ανακάλυψη τυχόν πετρελαίου να εκτροχιάσουν  και να επιβραδύνουν την θεσμική και οικονομική ανάπτυξη της χώρας, θα μπορούσαμε να τα αποστειρώσουμε και να τα χρησιμοποιήσουμε δημιουργικά για να επιταχυνθεί η διαδικασία των μεταρρυθμίσεων ώστε να επανακτήσει η Κύπρος τη  ανταγωνιστικότητα της. Ιδού μερικές επιβαλλόμενες προτεραιότητες: μεταρρύθμιση του δημόσιου τομέα, ενίσχυση της βιωσιμότητας του  συνταξιοδοτικού ταμείου,  επένδυση στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, την έρευνα, την καινοτομία, την επιχειρηματικότητα και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας καθώς και δημιουργία ενός “Ταμείου Μελλοντικών Γενεών” για μελλοντικές αντιξοότητες, οικονομικές κρίσεις και μακροπρόθεσμες επενδύσεις στη αειφόρο ανάπτυξη.

Με τον τρόπο αυτό θα μετατρέπαμε τα  μη ανανεώσιμα κοιτάσματα φυσικού αερίου σε ανανεώσιμες πηγές γνώσης, ανταγωνιστικότητας και πλούτου που θα συνεχίσουν να αποδίδουν και όταν ακόμα τα κοιτάσματα του φυσικού αερίου θα έχουν προ πολλού εξαντληθεί. 

Προμηθείς όχι Επιμηθείς.
Επομένως δεν θα πρέπει να βιαστούμε, όπως την ανόητη Πανδώρα, να ανοίξουμε το αστραφτερό κουτί με την υπόσχεση μεγάλων κοιτασμάτων ορυκτών καυσίμων, χωρίς πρώτα να αποφασίσουμε πώς θα χρησιμοποιήσουμε τη ροή των εσόδων. Σε αντίθεση με το Ισραήλ,  που με την ισχυρή τεχνολογική μηχανή του θα βάλει τα έσοδα του σε καλή χρήση, η Κύπρος αντιμετωπίζει σοβαρό κίνδυνο στρέβλωσης των οικονομικών της προτεραιοτήτων και επιβράδυνσης  της ανάπτυξης της.  Ο Προμηθέας, όχι ο Επιμηθέας, θα πρέπει να καθοδηγεί τις ενέργειες μας. Παίζουμε με τη φωτιά  αν αρχίσουμε  την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων  φυσικού αερίου χωρίς να χαράξουμε πρώτα μια καλά συγκροτημένη στρατηγική ευφυούς χρήσης των εσόδων. Με την επίγνωση των  ευκαιριών αλλά και των κινδύνων  και μια μακρόπνοη στρατηγική ο νεο-ευρεθείς πλούτος του φυσικού αερίου θα μπορούσε να εκτοξεύσει την Κύπρο στην τροχιά της αειφόρου ανάπτυξης με αιχμές του δόρατος, την  έρευνα και την καινοτομία, την ανάπτυξη του ανθρωπίνου μας δυναμικού και την εκμετάλλευση της  μη εξαντλήσιμου ηλιακής μας ενέργειας. Μόνο έτσι θα εξέλθουμε της εντατικής με απεριόριστα περιθώρια ζωής και προκοπής, ανεξάρτητα από την διάρκεια της διεθνούς κρίσης και την  πορεία της Ευρωζώνης.  Μόνο έτσι θ’ αποφύγουμε τον καταποντισμό από το τσουνάμι των τεκτονικών  μετατοπίσεων του κέντρου βάρους της διεθνούς οικονομίας προς ανατολάς. Μόνο έτσι θα διατηρήσουμε και θα επαυξήσουμε επί  στέρεας και μονίμου βάσεως το βιοτικό μας επίπεδο, και αυτό των παιδιών μας και των επερχομένων γενεών.    

 

* Ομιλία στο «Δείπνος & Λόγος», 13 Δεκεμβρίου 2011, Λευκωσία.

Ο Δρ. Θεόδωρος Παναγιώτου είναι Διευθυντής του CIIM και Καθηγητής Οικονομικών & Περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, διετέλεσε σύμβουλος επιχειρήσεων, του ΟΗΕ και κυβερνήσεων (ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία, Βραζιλία, Μεξικό, και Κύπρο). Έχει πλούσιο συγγραφικό έργο και τιμήθηκε για συμβολή στο έργο της Διακυβερνητικής Επιτροπής  Κλιματικών Αλλαγών που κέρδισε το Βραβείο Νόμπελ 2007. Επικοινωνία: theo@ciim.ac.cy

Advertisements
5 Σχόλια leave one →
  1. strovoliotis permalink*
    Δεκέμβριος 17, 2011 19:54

    Ο καθηγητής ήταν και πολύ καλός συζητητής, δεν φοβήθηκε να πει τη γνώμη του για οτιδήποτε, γενικά έδειξε πως είναι ένας χαρισματικός άνθρωπος, που καλό θα ήταν να τον συμβουλευτούν οι κυβερνώντες.
    Είπε πάντως πως ήταν στην ομάδα οικονομολόγων που συμβούλευε τον Τάσσο Παπαδόπουλο, για τον οποίο είπε πως «για *τα οικονομικά*, άκουε τις απόψεις μας.»
    Ήρθε επίσης και το θέμα για τους ανθρώπους που έχουν ευθύνη για τη διαχείριση των γκαζιών, και κάποιος του υπέβαλε μια ερώτηση μάλλον απαξιωτική προς την υπουργό Πραξούλλα Αντωνιάδου, προβάλλοντας ταυτόχρονα τν Σόλωνα Κασίνη.
    Η απάντηση του καθηγητή αφοπλιστική: «εγώ φοβάμαι τις α- πραξούλλες, και όχι τις Πραξούλλες!»

    Το δικό μου πρώτο σχόλιο μετά την ομιλία του ήταν πως αν είναι δυνατόν, θα έπρεπε να γίνει συνταγματική πρόνοια, που να προβλέπει πως έσοδα από τα γκάζια θα διατεθούν για τρέχουσα χρήση μόνο όταν επανέλθει η αξιολόγηση της Κύπρου στα τρία Α…

    Μου αρέσει!

    • ΑΠΟΦΑΣΗΣΤΙΚΟΣ permalink
      Δεκέμβριος 17, 2011 20:36

      Το τρία ΑΑΑ θα έρθει είτε το θέλουν είτε οχι οι οποιοιδήποτε οίκοι αξιολόγησης και μάλιστα θα αρχίσουν τα γλυψύματα. Τα αποθέματα είναι τεράστια .Συμφωνώ να γίνει ορθολογιστική διαχείρηση για να μπορέσει να αναπνεύσει και ο πτωχός ο κόσμος.

      Μου αρέσει!

  2. Othellos permalink
    Δεκέμβριος 17, 2011 23:01

    Οι ειδήσεις σήμερα λένε είμαστε μόλις 2 βαθμίδες πάνω από το «junk» και ότι έρχεται και νέα υποβάθμιση. Αυτά θα έχουμε για όσο επιμένουμε να εμπιστευόμαστε τον καταρτισμό εθνικής στρατηγικής για σοβαρά θέματα στον κάθε άσχετο και άχρηστο πολιτικάντη. Τα πράγματα θα αρχίσουν να αλλάζουν μόνον όταν καταλάβουμε ότι οι καιροί έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί όπως λέει και ο καθηγητής. Δυστυχώς όμως πολλά πρόσφατα γεγονότα αποδεικνύουν ότι απέχουμε ΠΟΛΥ από το να κατανοήσουμε αυτή την πραγματικότητα.

    Μου αρέσει!

  3. Δεκέμβριος 18, 2011 00:16

    Το CIIM οργανώνει πολύ συχνά ομιλίες, όπως την τελευταία που είχαμε πρόσφατα στο Hilton Park και τα περισσότερα σημεία μας είναι αρκετά γνωστά, οπως και ο κ. Παναγιώτου.
    Τα trade offs είναι δύσκολα και η Πραξούλα είναι στην εκτελεστική εξουσία. Η δουλειά της είναι να εφαρμόζει τους νόμους. Τους νόμους τους ψηφίζει η Βουλή, που είναι ο εκπρόσωπος των ενδιαφερομένων, εκείνων δηλαδή έχουν και τα αντιμαχόμενα συμφέροντα. Στο τέλος είναι αυτοί που θα κάμουν τις υποχωρήσεις. Ουαί τοις ηττημένοις, είπεν ο Βρέννος το 390 Π.Χ.

    Γι’ αυτό και στην Αμερική τώρα όσοι τα βρήκαν σκούρα χρειάζονται να ακολουθήσουν τις συμβουλές του Marco Kpeglo. ‘Oταν έρθω στην Κύπρο θα αρχίσουμε να μαθαίνουμε σε όλους όσους έχουν ανάγκη τις νέες τεχνικές διάσωσης από την κρίση. Αν θέλετε να δηλώσετε συμμετοχή, δεν έχετε παρά να με ενημερώσετε.

    Μου αρέσει!

Trackbacks

  1. demo | Lesvosnews.net

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: