Skip to content

Αν ο «Μελαγχολία» έρθει στ’ αλήθεια;

Μαΐου 18, 2013

 

Υποθέτω  πως όλα είναι σχετικά. Αν ήμουν σε μια φάση που όλα πήγαιναν καλά, με τριγύριζαν μόνο θετικά και χρωματιστά συναισθήματα, δε θα κολλούσα πάνω στην ταινία του Lars von Trier.

Υποθέτω ακόμα πως αν αφιέρωνα λιγότερο χρόνο στα ηλεκτρονικά μέσα κουνουσμά, θα ήμουν σε θέση να κρατήσω επαφή με μια τέχνη που παλιά ήμουν φανατικός της συνοδός και δε θα με συγκλόνιζε εύκολα μια οπωσδήποτε  σημαντική ταινία.

Υποθέτω ακόμη πως αν την ώρα που έψαχνα με βαριεστιμάρα τα πολλά κανάλια, δεν έβλεπα τη σέξι Kirsten Dunst μπορεί να κατέληγα να παρακολουθήσω κανένα πρόγραμμα συζητήσεων με τον Καρεκλά.

Η ταινία είχε ήδη προχωρήσει λίγο στο πρώτο της μέρος, αλλά όταν διάβασα τον σκηνοθέτη και την ιστορία, κόλλησα.

Είναι λίγο πολύ μια «μικροοικονομική» και μια «μακροοικονομική» ματιά στο σύμπαν γύρω μας – μια ταυτόχρονη ματιά. Το «μικρό» είναι τόσο κοντά μας όσο η ψυχή μας, το «μακρό» αφορά το πιο μεγάλο πράγμα που μπορεί να υποστεί κάποιος: το απόλυτο τέλος των πάντων.

Η Kirsten Dunst είναι η Justine, καταθλιπτική, αυτοκαταστροφική, εσωστρεφής που δεν καταφέρνει να ολοκληρώσει ούτε μια μέρα έγγαμου βίου. Η απεικόνιση του χαρακτήρα, του τύπου αυτού του ανθρώπου αριστουργηματική, δεν μπορώ να πιστέψω πως ο Lars von Trier μπόρεσε να μας παρουσιάσει κάτι ανάλογο χωρίς να το έχει ζήσει, χωρίς να έχει πολύ κοντινή και πραγματική εμπειρία.

Την ίδια ώρα που μια ψυχή ανάβει και καίγεται, μαζί και όλοι γύρω της, φτάνει και ένα άλλο τέλος: το τέλος της γης, το τέλος του κόσμου μας. Ένας πλανήτης εμφανίστηκε από κάπου (δεν κατάλαβα πως, έχασα την αρχή, και εν πάση περιπτώσει επιστημονικά κάτι δεν κολλά, αλλά δεν έχει καμιά σημασία).  Αυτός λοιπόν ο πλανήτης έβαλε στόχο τη Γη μας. Υπάρχει μια αμφιβολία στην αρχή από πού θα περάσει, αλλά σύντομα αντιλαμβάνεσαι πως η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη, και ξαφνικά όλα αρχίζουν να λειτουργούν σε  ένα άλλο πλαίσιο.

Τα γλέντια του γάμου είναι ήδη παρελθόν. Αυτό το ξέρεις αφού ξέρεις και πως μεσολάβησε και η διάλυση του γάμου. Φαίνονται όμως πως ανήκουν και σε ένα άλλο παρελθόν: εκείνο, που είχε μέλλον. Τώρα πια βρίσκεσαι στην αντίστροφη μέτρηση. Την τελική αντίστροφη μέτρηση. Ο τσαμπουκάς για οτιδήποτε είναι αχρείαστος και αδικαιολόγητος.

Η ηρεμία, η ανακούφιση απλώθηκε παντού.

Και μπορούσα να φανταστώ πως σε ανάλογη περίπτωση θα ένοιωθα και εγώ ανακούφιση. Είναι η στιγμή που σταματούν τα πάντα να έχουν σημασία.

Γιούρογκρουπ;

Τρόικα;

Αναστασιάδης;

Κρίση μέσης ηλικίας;

Κυπριακό;

Δάνεια;

Σπουδές των μωρών;

Στο τελευταίο δεν μπορώ παρά να σταθώ. Γιατί αν ήταν να μας κτυπήσει και να μας συνθλίψει ολοκληρωτικά  ένας «Μελαγχολία», νομίζω πως θα διατηρούσα μεν μια κυνική στάση. Από την άλλη όμως δεν θα μπορούσα εύκολα να συμφιλιωθώ με την ιδέα πως δε θα μπορούσα να κάνω κάτι για τα μωρά. Όχι φυσικά να σκεφτώ τις σπουδές τους, αλλά να σκεφτώ τη δυνατότητα της δικής τους σωτηρίας.

Όσο μας πλησιάζει ο «Μελαγχολία» η Justine ξεπερνά τη μιζέρια της, παραδίνεται στο αναπόφευκτο, και γίνεται τελικά ψυχραιμότερη από την ορθολογίστρια αδερφή της  Claire που ζούσε σε ένα συμβατικό και ολοκληρωμένο κόσμο με τον πλούσιο σύζυγο και το παιδί. Άλλωστε ενώ μένουν μόνο λίγες ώρες πριν από το  τέλος, μια ψυχή που ένοιωθε από καιρό πως «έκλεισε» νοιώθει στην πραγματικότητα πολύ οικεία με την επερχόμενη αποκάλυψη. Παίρνει λοιπόν την αδελφή και τον μικρό της ανιψιό, και φτιάχνουν μια καλύβα από κλαδιά – για να «προστατευτούν».

Αυτή η επιλογή προκρίθηκε σε αντίθεση με την εισήγηση της Claire  που είχε σκεφτεί πιο «γήινα» πράγματα, όπως τέλος με  κρασάκι και μουσική – την Ενάτη του Μπετόβεν.

Εγώ θα προτιμούσα το «Interstellar Overdrive» των Pink Floyd

ή κάτι του Τσαϊκόφσκι:  1812 Overture.

Με το πρώτο κανόνι να χτυπά στην κορύφωση του κρεσέντο και να συγχρονίζεται με την σύγκρουση των πλανητών.

Η τελευταία σκηνή μπορεί να είναι λιγότερο επιτηδευμένη αλλά είναι πραγματικά αποκαλυπτική.  Οι δυο αδελφές και το μωρό μέσα στην πενιχρή καλύβα, και ο πλανήτης να βρίσκεται κυριολεκτικά μέτρα μακριά από το δικό μας.

Από το απόλυτο τέλος και των δύο.

Ο μικρός ζώντας σε ένα κόσμο που δεν αντιλαμβάνεται ακόμα πολύ, κρατεί τα μάτια κλειστά και το πρόσωπο ανέκφραστο. Η Claire κλαίει για τον κόσμο, τους ανθρώπους, τα αγαθά, την καλή ζωή μου χάνει. Έχει να χάσει και λυπάται  – έστω και αν είναι αρκετά ξύπνια για να ξέρει πως δεν μπορεί να κάνει τίποτα για αυτό.

Από την άλλη η Justine βλέπει ήρεμα δεξιά και αριστερά, τα μάτια της μαύρα, καθρέφτης της ψυχής της, εντελώς αποστασιοποιημένη και συμφιλιωμένη με τα επερχόμενα.

Δεν έχει κάτι να χάσει.

“Freedom’s just another word for nothing left to lose” τραγουδούσε προ καιρού η Janis Joplin.

Μετά, το τέλος:

 

Αλήθεια, πως θα ήμασταν αν δεν είχαμε μπροστά μας μόνο το δικό μας βιολογικό τέλος;

Κάνουμε σχέδια για ένα καλύτερο μέλλον, για ένα πιο δίκαιο κόσμο, για μια πιο ώριμη κοινωνία. Κάνουμε σχέδια για την ανατροπή της καθεστηκυίας τάξης, ανατροπή απλώς της άλλης τάξης ή διατήρηση όλων αυτών. Ονειρευόμαστε ένα τέλειο κόσμο, μια ουτοπία. Για την οποία αξίζει να αγωνιστούμε έστω και αν δε  θα είμαστε εμείς εκεί. Η τυφλή πίστη πως όλα θα είναι για πάντα εδώ, πως έχουμε καθήκον για εμάς, για τα παιδιά μας για τους άλλους, μας καθοδηγεί και μας καλουπώνει σε ένα και μόνο τρόπο σκέψης: πως η αέναη συνέχεια χρειάζεται και απαιτεί τη δική μας συνεισφορά και αγώνα για βελτίωση ή ακόμα και συντήρηση – κάποιο καθήκον τελοσπάντων.

Αν γνωρίζαμε πως σε κάποιο σημείο ίσως σε κάποιο ορισμένο και δεδομένο σημείο θα μας επισκεπτόταν για πρώτη και τελευταία φορά ένας «Μελαγχολία» πως θα ήμασταν στ’ αλήθεια;

Πόσο άγχος ανησυχία και ανασφάλεια θα μπορούσαμε να αποβάλουμε, πόσο λιγότερο κουρασμένοι θα νοιώθαμε;

Θυμάμαι τη γιαγιά μου σε βαθιά γεράματα, που συμφιλιωμένη πλέον με την ιδέα του τέλους, το προκαλούσε και το προσκαλούσε – έχοντας «κλείσει» τις υποχρεώσεις της. Οι οποίες είχαν κτιστεί σε σχέση με το τέλος του δικού της «μικρού» – κόσμου. Ένα ανάλογο συναίσθημα θα μπορούσαμε να νοιώθαμε και εμείς, με την προοπτική του «μακρό» – τέλους.

Ένα ευτελές λογοπαίγνιο ίσως να ταίριαζε με όλα αυτά:  ένας «Μελαγχολία» κατευθυνόμενος καρφί για τη Γη μας, θα αφαιρούσε πολλή μελαγχολία από τις ψυχές μας.

 

 

Advertisements
7 Σχόλια leave one →
  1. strovoliotis permalink*
    Μαΐου 18, 2013 17:00

    Justine: The earth is evil. We don’t need to grieve for it.
    Claire: What?
    Justine: Nobody will miss it.
    Claire: But where would Leo grow?
    Justine: All I know is, life on earth is evil.
    Claire: Then maybe life somewhere else.
    Justine: But there isn’t.
    Claire: How do you know?
    Justine: Because I know things.
    Claire: Oh yes, you always imagined you did.
    Justine: I know we’re alone.
    Claire: I don’t think you know that at all.
    Justine: 678. The bean lottery. Nobody guessed the amount of beans in the bottle.
    Claire: No, that’s right.
    Justine: But I know. 678.
    Claire: Well, perhaps. But what does that prove?
    Justine: That I know things. And when I say we’re alone, we’re alone. Life is only on earth, and not for long.

    Μου αρέσει!

  2. Μαΐου 18, 2013 17:55

    Μου αρέσει!

  3. Μαΐου 18, 2013 17:56

    Μου αρέσει!

  4. Μαΐου 18, 2013 18:16

    Hell is other people.η γη τη σας έφταιξε?

    Μου αρέσει!

  5. Μαΐου 18, 2013 22:45

    Μου αρέσει!

  6. Μαΐου 19, 2013 00:14

    πολλά ωραίο. είδα την ταινία, άκουσα τζαι τους floyd.

    Μου αρέσει!

Trackbacks

  1. Μελαγχολία 2 | Στροβολιώτης

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: