Skip to content

Σουηδία: τα προβλήματα μιας φυσιολογικής χώρας.

Σεπτεμβρίου 19, 2014

Αναδημοσιεύω πιο κάτω ένα κείμενο από την προτελευταία έκδοση του Economist. Από τότε οι Σουηδοί πήγαν στις κάλπες και έχουμε και αποτελέσματα.

Τις εκλογές κέρδισαν – όπως προβλέπεται εδώ – τα κόμματα της  αριστεράς με 43.6%, η  συμμαχία των δεξιών κομμάτων που κυβερνούσε και είχε καταφέρει να οδηγήσει τη Σουηδία σε μια εξαιρετική πορεία πήρε μόνο 39.5%, ενώ η οδυνηρή έκπληξη ήταν το 13% των ακροδεξιών «Δημοκρατών».

Περιγράφω τη Σουηδία ως φυσιολογική χώρα, και πριν διαβάσετε το άρθρο γεμάτο με «φυσιολογικούς» προβληματισμούς, καλό είναι να εξηγήσω τι εννοώ.

Ποιες είναι οι προϋποθέσεις να είναι μια χώρα φυσιολογική – και στην περίπτωση αυτή εξόχως επιτυχημένη;

  1. Πίστη στην αστική δημοκρατική κοινωνία και στην οικονομία της αγοράς.
  2. Ορθή στοχοθέτηση: αύξηση του ΑΕΠ, αλλά και αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος.
  3. Δυνατό κοινωνικό κράτος για να καλύπτει ποιοτικά και ικανοποιητικά τους θεσμούς αλλά και τις ανάγκες των λιγότερο ευνοούμενων πολιτών.
  4. Καλή διαχείριση των δαπανών για το (μεγάλο) κοινωνικό κράτος. Η Σουηδία κατάφερε σε μια δεκαετία αύξηση του ΑΕΠ πάνω από 12% και μείωση των δαπανών του κράτους ως ποσοστό του ΑΕΠ από 68% στο 50%.
  5. Ίσως το πιο σημαντικό: η κεντροδεξιά αλλά *και* η κεντροαριστερά ασπάζονται λίγο πολύ όλα τα ανωτέρω.

 

Είναι δίκιο να αναφέρουμε ακόμη πως η συνολική φορολογία στην Σουηδία παραμένει από τις ψηλότερες στον κόσμο, η Σουηδία είναι μέλος της ΕΕ, αλλά δεν έχει υιοθετήσει το Ευρώ και πως η άνοδος του ακροδεξιού κόμματος έγινε σε μια χώρα χωρίς κρίση, χωρίς τρόικα και χωρίς τη λιτότητα που ακολουθεί αποτυχίες του συστήματος.

The eight-year itch

 

FOR a decade Sweden could plausibly claim to be Europe’s most successful economy. Anders Borg, the (formerly pony-tailed) centre-right finance minister since 2006, likes to trot out numbers for his time in office: GDP growth of 12.6%, a rise in gross disposable incomes of almost 20%, a budget moving into surplus and a public debt barely above 40% of GDP. These figures not only outshine Britain and the euro zone; they also eclipse America.

 

The government’s achievements go deeper still. It has overturned Sweden’s old image as a high-tax, high-spending Socialist nirvana. Twenty years ago public spending took an eye-watering 68% of GDP; today the figure is heading to 50% (see chart). Although the tax burden remains high by international standards, top rates have been cut, as have corporate taxes. Taxes on gifts, inheritance, wealth and most property have been scrapped. Few Swedes need now to flee into tax exile.

 

Yet the voters seem ungrateful. Although the polls have narrowed sharply in the closing days before the September 14th election, all the signs are that Swedes will toss out the centre-right alliance in favour of a centre-left government led by the Social Democrats. The party leader who would replace Fredrik Reinfeldt as prime minister is Stefan Lofven, a cheerily avuncular former union boss. Astonishingly, he would be the first prime minister since universal suffrage in 1921 to have neither parliamentary nor government experience.

 

One reason for change is that Swedes are tired of having the same political leaders—Mr Reinfeldt, Mr Borg and Carl Bildt as foreign minister—for eight years. A second, ruefully conceded by Mr Reinfeldt himself, is that stability has made voters readier to take a gamble. Moreover, under Mr Lofven the Social Democrats, for decades the traditional ruling party in Sweden, seem mild and unthreatening.

 

Yet behind the prosperity of cities like Stockholm and Gothenburg more concrete causes of dissatisfaction can be found. Inequality has risen fast, as almost everywhere—but Swedes care about this more than most. Mr Reinfeldt boasts of the creation of 300,000 private-sector jobs, yet unemployment is stubbornly high at almost 8%, and far worse among immigrants and the young. Thanks partly to tight monetary and fiscal policy in 2012-13, growth has slowed and Sweden is perilously close to deflation. At the same time, fast-rising property prices in the big cities are another source of complaint.

 

Then there are the public services, especially education and health care. As part of its drive to modernise the state, the alliance government has expanded choice, vouchers and private provision far more than other countries. Today a fifth of pupils are in privately run schools. Swedes have come to like choice, which was originally brought in by the Social Democrats. But scandals in a few old people’s homes, the bankruptcy of a school company and a drop-off in educational performance have combined to discredit the use of private capital. Opinion polls find a clear majority of Swedes against private firms making profits in public services.

 

The government remains defiant. Mr Reinfeldt notes that a few months ago his four-party alliance was 18 points behind the left-wing parties; the gap has since narrowed to barely five. Mr Borg warns loudly against tax rises by the centre-left. He supports choice and rejects claims that private provision of public services has reduced quality. Most independent analysts agree, and a new book backs them up*.

 

Some Swedish businessmen are warning about the dangers from the Social Democrats. Yet this seems alarmist. Magdalena Andersson, who is likely to take Mr Borg’s job, is moderate to a fault. She has no plans to challenge the monetary-policy independence of the Riksbank. As for fiscal policy, she wants to raise a few taxes, including VAT and the top marginal rate, but nothing like as high as the Social Democrats of old. She has no complaints about the overall state of the public finances. Indeed, she wants to move into budget surplus faster than Mr Borg.

 

A bigger risk is that a Social Democrat-led government may stop or reverse public-sector reform. Ms Andersson wants to regulate private providers more, for instance requiring privately owned schools not to cut teacher numbers. Yet the government also plans tougher regulation, and the Social Democrats have no wish to drive the private sector out altogether.

 

The greatest danger lies in Mr Lofven’s ability to form a coalition. The Social Democrats’ voting share is in secular decline, from 45% or so two decades ago to barely 30% now. The four alliance parties have a joint manifesto; the Social Democrats merely say they want to team up with the Greens, but that is unlikely to yield a majority. Their chances of luring any of the alliance parties are small, and they do not want to join the ex-communist left. Nobody will work with the far-right anti-immigrant Sweden Democrats, who may take 10% of the vote, so any coalition is likely once again to be a minority government. Mr Bildt, who was prime minister in 1991-94, suggests that a Social Democrat-led coalition will be fragile and may well not last a full four-year term.

 

That might not matter much given Sweden’s sunny prosperity. But one cloud is the weakness of the euro zone, by far Sweden’s biggest market. Sweden could also lose its reputation in free-market circles in Britain and America for innovative public-sector reform. And there is the shadow cast by a belligerent Russia. The centre-right wants to push up defence spending, which many Social Democrats dislike. Within Europe Mr Bildt has been a one-man diplomatic force against Russian aggression.

 

Thanks to its centre-right government, Sweden has played a bigger part in Europe and on the world stage than its 10m-odd population would seem to justify. Its withdrawal to the wings would be regretted far beyond Stockholm.

 

* “Sweden and the Revival of the Capitalist Welfare State.” By Andreas Bergh (Edward Elgar)

 

Οι αριθμοί είχαν τη δική τους ιστορία.

Οι αριθμοί είχαν τη δική τους ιστορία.

Advertisements
9 Σχόλια leave one →
  1. Σεπτεμβρίου 19, 2014 15:58

    Σιαιρετούμεν Στροβολιώτη!

    «Thanks to its centre-right government, Sweden has played a bigger part in Europe and on the world stage than its 10m-odd population would seem to justify. Its withdrawal to the wings would be regretted far beyond Stockholm.»

    Είναι πραγματικά ενοχλητικό το πως τα οικονομικά άρθρα μιλούν για την οικονομία ως σαν να είναι μια έννοια άσχετη με τους ανθρώπους που την επωμίζονται. Η επερχόμενη κυβέρνηση απέτυχε διότι ούλλη τούτη η οικονομική «ανάπτυξη» έγινε εις βάρος του κράτους πρόνοιας (πχ. τεράστιες περικοπές στον τομέα εκπαίδευσης και υγείας με τεράστιες συνέπειες στον απλό πολίτη) που ήταν ανέκαθεν το σήμα κατατεθέν της Σουηδίας. Εκεί ήταν και που απέτυχε η κυβέρνηση, στην προσκόλληση της στους αριθμούς αντί στους ανθρώπους και τις ανάγκες τους – που εξ αρχής, οι ανάγκες των Σουηδών ήταν οπουδήποτε αλλού εχτός που την πούγκα τους- τζείνη ήταν σασμένη τζαι πριν.
    Για μια κοινωνία σαν την Σουηδική που εν μαθημένη οι πολιτικοί της να προνοούν για το σύνολο και να της φέρονται με σεβασμό, το αποτέλεσμα ήταν επόμενο.

    Πρακτικά το «Capitalist welfare state» λειτουργεί ως εξής: Έγιναν μαζικές ιδιωτικοποιήσεις κρατικών υπηρεσιών τα τελευταία κυρίως 4 χρόνια, στην πλειοψηφία τους σχολεία, κέντρα υγείας και νοσοκομεία: Το κεφάλαιο για την λειτουργία αυτών προέρχεται από τις κρατικές φορολογίες, όχι από ιδιώτες (!!), και είναι στην διάθεση του εκάστοτε «διευθυντή/μετόχων» να διαχειριστεί όπως αρέσκεται με ελάχιστο κρατικό έλεγχο – ενώ τα κέρδη της επιχείρησης παν στην πούγκα των προαναφερόμενων. Λόγω κακής λειτουργίας πολλών εξ αυτών των υπηρεσιών (μείωση αναγκαίων πόρων για μείωση κόστους και αύξηση κέρδους), αυξάνεται ο φόρτος των κρατικών, τα οποία ταυτόχρονα λαμβάνουν περικοπές και δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. Υπάρχουν ατέλειωτα σκάνδαλα ως αποτέλεσμα της χαμηλής ποιότητας υπηρεσιών αποτέλεσμα της έλλειψης πόρων και προσωπικού.

    Κακές υπηρεσίες συν αύξηση της ανεργίας = φταιν οι μετανάστες. Παρ’και τους φασίστες τρίτο κόμμα.

    Η προτεραιότητα λοιπόν μιας καλής κυβέρνησης είναι να play a part στον λαό της πρώτα, τζαι μετά στον υπόλοιπο κόσμο. Τα τελευταία 8 χρόνια στη Σουηδία απέδειξαν πως το «Capitalist Welfare State» είναι έννοια φανταστική, όνειρο θερινής νυχτός, wishful thinking, εκατάλαες, διότι capitalism και social welfare είναι έννοιες εκ φύσεως αντιφατικές και άρα οξύμωρες.

    Μου αρέσει!

    • strovoliotis permalink*
      Σεπτεμβρίου 21, 2014 16:54

      Για σου Ψυχία.

      Εννοείται πως δεν είμαι σε θέση να μπω στη λεπτομέρεια που γνωρίζεις εσύ άρα ας κριθώ ως καλόπιστος ξένος.

      Τα άρθρα του συγκεκριμένου περιοδικού δεν είναι μόνο οικονομικά. Αφορούν και την πολιτική και εννοείται πως στηρίζουν το πιο επιτυχημένο και μόνο σύστημα διακυβέρνησης και οικονομικής οργάνωσης που υπάρχει.

      Ήδη αναφέρεται το κείμενο σε αυτά που λες περιλαμβανομένων και των σκανδάλων.
      Εγώ δεν έχω κάποιο ιδεολογικό λόγο να θεωρώ πως μια χώρα με τόσο επιτυχημένη κουλτούρα παραγωγικής και ποιοτικής εμπλοκής του κράτους στην παροχή αγαθών και υπηρεσιών στον πολίτη θα πάθει μεγάλη ζημιά με μια μικρή μείωση της εμπλοκής τους κράτους όπως φαίνεται στη σχέση με το ΑΕΠ.

      Στο κάτω – κάτω ίσως και οι κινήσεις να οδηγήσουν σε βελτίωση των υπηρεσιών όπως έγινε σε πολλές άλλε χώρες και περιπτώσεις – όχι πάντως όλες.

      Ας κρίνουμε από το αποτέλεσμα που από ότι διαβάζω εγώ είναι καλό.

      Αυτό, ομολογώ πως δεν το κατάλαβα: «Το κεφάλαιο για την λειτουργία αυτών προέρχεται από τις κρατικές φορολογίες, όχι από ιδιώτες (!!), και είναι στην διάθεση του εκάστοτε “διευθυντή/μετόχων” να διαχειριστεί όπως αρέσκεται με ελάχιστο κρατικό έλεγχο – ενώ τα κέρδη της επιχείρησης παν στην πούγκα των προαναφερόμενων.» όταν ιδιωτικοποιήσεις κάτι, εκείνος που το παίρνει πληρώνει το κράτος, εκτός και αν έχετε κάτι ιδιαίτερο εκεί πάνω 🙂

      Πάντως με λύπη βλέπω πως ζώντας σε μια χώρα που αναφέρεται και ως η μόνη εναλλακτική δυνατότητα από όσους θεωρούν τις παρούσες πολιτικές στην περιοχή μας ως κακές, ρίχνεις μια ιδεολογική ατάκα στο τέλος και καθάρισες…

      Περίμενα περισσότερα 😦

      Μου αρέσει!

      • Maria permalink
        Σεπτεμβρίου 25, 2014 18:32

        Εσύ έπρεπε να γεννηθείς χέλι αγαπητέ. Ακόμα και εκεί που σε «πιάνουν στα πράσα» με τα λεγόμενά σου, να μην βγαίνουν οι λογαριασμοί οι έννοιες και τα λοιπά, καταφέρνεις να λες απλά τα δικά σου και να νομίζεις πως ξεμπερδέυεις. Εύγε αγόρι μου, άξιος και ευέλικτος!

        Μου αρέσει!

        • strovoliotis permalink*
          Σεπτεμβρίου 25, 2014 19:30

          Ε, χμμμ, μήπως είναι «τα δικά μας του γειτόνου μας;» Αν θυμάμαι καλά προηγούμενη μας συνομιλία;

          Μου αρέσει!

    • strovoliotis permalink*
      Σεπτεμβρίου 21, 2014 16:56

      Α, και ο τίτλος που έβαλα, και το σημαντικό αυτού του άρθρου, είναι πως οι δυο μεγάλες πολιτικές παρατάξεις ακριβώς ξεπερνούν την ατάκα που έθεσες στο τέλος, και προσπαθούν να κανουν καλή διαχειριση.

      Είναι αυτό ακριβώς που *δεν* έχουμε στην Κύπρο.

      Μου αρέσει!

  2. Βλαξ permalink
    Σεπτεμβρίου 23, 2014 01:11

    Άραγε αν ιδιωτικοιήσουν την Εθνική Φρουρά δε θα ανέβει το ΑΕΠ της Κύπρου;

    Μου αρέσει!

    • strovoliotis permalink*
      Σεπτεμβρίου 23, 2014 07:03

      Ξέρω ‘γω; Ιδιωτικοποιούνται Εθνικές Φρουρές;

      Μου αρέσει!

      • Βλαξ permalink
        Σεπτεμβρίου 23, 2014 23:33

        Γιατί όχι; Αν είναι να ιδωτικοποιηθούν όλα, δηλαδή το κράτος να μη μου εξασφαλίζει τίποτε, ούτε δουλειά ούτε παιδεία ούτε υγεία, γιατί να υπηρετήσω στην Εθνική Φρουρά; Να πολεμήσω για τι; Να προασπίσω τι;

        Μου αρέσει!

        • strovoliotis permalink*
          Σεπτεμβρίου 24, 2014 07:00

          Δικό σου (και του νόμου) θέμα η υπηρεσία στην Εθνική Φρουρά. Γιατί θα πρέπει να σου εξασφαλίζει το κράτος δουλειά, παιδεία και υγεία – αν δεν έχεις κάποιο πραγματικό πρόβλημα εννοείται.

          Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: