Skip to content

Δυο άρθρα του Χρυσόστομου Περικλέους. Ποιά Κυπριακή Δημοκρατία;

Φεβρουαρίου 24, 2016

(1) Ώρα ηγετικής ευθύνης

 

Χρυσόστομος Περικλέους

Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, με την ομιλία του στη Βουλή η οποία συνιστούσε ύψιστη πολιτική πράξη, έθεσε με σαφήνεια μπροστά σε όλους τους Κυπρίους και στις δυο κοινότητες το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείται η ειρηνευτική διαδικασία, με στόχο την υπέρβαση του τραυματικού παρελθόντος και την πορεία προς το μέλλον. Χωρίς ωραιολογίες, χωρίς πατριωτικές κορώνες, με μοναδική προσήλωση σε μια συγκροτημένη ορθολογική προσέγγιση. Αναλύοντας ταυτόχρονα το περιφερειακό και διεθνές περιβάλλον μέσα στο οποίο εκτυλίσσεται η διαπραγμάτευση, έδωσε και τις προοπτικές και τις δυνατότητες όπως αυτές διαγράφονται μέσα στο σύνθετο πλέγμα μιας ρευστής πολιτικής πραγματικότητας. Προειδοποίησε ταυτόχρονα και για τις συνέπειες «είτε από μια ετεροβαρή λύση ή ένα νέο αδιέξοδο, αν ιδιαίτερα τούτο οφείλεται σε ανεδαφικές προσδοκίες ή στην επιδίωξη του ανέφικτου».

Ο Πρόεδρος πρέπει να έχει πείσει τη μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών. Ως εκ της ανθρώπινης φύσης –χιμαιρικές προσδοκίες, θυμική περισσότερο παρά  κριτική προσέγγιση της πραγματικότητας, συναισθηματική προσκόλληση στο «ένδοξο» παρελθόν, ή απλά μια άλλη οπτική γωνία- είναι αρκετοί που δεν θα πεισθούν. Υπάρχει πάντα και το «ου με πείσεις καν με πείσεις». Όμως να παρελαύνουν κάθε βράδυ από τα τηλεοπτικά δελτία κομματάρχες που, αντί για τον «κεντρώο» χώρο που επικαλούνται, εκφράζουν έναν αναχρονιστικό εθνικιστικό λαϊκισμό, και να επινοούν χίλιες σοφιστείες για να μας πουν περίπου πως δεν άκουσαν τίποτε παρότι παρόντες στη Βουλή, αυτό πια καταργεί τον πολιτικό διάλογο.

Θα σταθώ σε ένα μόνο ζήτημα της καθεβραδινής παρέλασης, αυτό της «μετεξέλιξης» ή της «κατάλυσης» της Κυπριακής Δημοκρατίας. Προσποιούμενοι πως δεν άκουσαν την δια μακρών τεκμηρίωση από τον Πρόεδρο με την οποία έπεισε όσους «έχουν αυτιά να ακούσουν» ότι επί της ουσίας η διαδικασία προβλέπει μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας, απαιτούν, με ναπολεόντειο ύφος, δημόσια ρητή δήλωση από την τουρκική πλευρά ότι, ναι, η λύση θα προνοεί μετεξέλιξη της υφιστάμενης Κυπριακής Δημοκρατίας από ενιαίο σε ομοσπονδιακό κράτος. Αυτό βέβαια εξυπακούει, και θα πρέπει η τουρκική πλευρά να το δηλώσει και αυτό, διάλυση της «ΤΔΒΚ» και επανένταξη των Τουρκοκυπρίων στην Κυπριακή  Δημοκρατία έστω κι ένα ελάχιστο χρονικό διάστημα πριν τη λύση. Μια τέτοια απαίτηση συνιστά όρους που επιβάλλουν οι νικητές στους ηττημένους. Όρους που, όντας αδύνατο να γίνουν αποδεκτοί, ματαιώνουν κάθε προοπτική λύσης. Ο Πρόεδρος και η μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών που στηρίζει την ειρηνευτική προσπάθεια, έχοντας πλήρη συναίσθηση της πραγματικότητας, δεν προσεγγίζομε τη διαδικασία ως ηττημένοι. Διεκδικούμε όμως αυτό που επιγραμματικά διατύπωσε ο Πρόεδρος «μια συμφωνία που δεν θα δημιουργεί νικητές ή θα αφήνει ηττημένους». Έτσι λοιπόν, αν το «ισχυρό πολιτικό φορτίο» που «μεταφέρει η Κυπριακή Δημοκρατία: συμμετοχή στον ΟΗΕ, πλήρες μέλος της ΕΕ, συμμετοχή σε διεθνείς οργανισμούς, συνθήκες, συμβάσεις με διεθνή ισχύ με πλήρη έκφραση της ιδιότητάς της ως διεθνώς αναγνωρισμένης Δημοκρατίας» (Λάρκος Λάρκου, Μετεξέλιξη και Επίλυση, Καθημερινή, 7.2.2016) θα ισχύει από την πρώτη στιγμή στη «νέα κατάσταση πραγμάτων», τότε δεν ικανοποιείται επί την ουσίας το αίτημά μας; Το γεγονός μάλιστα ότι αυτή η πρόνοια διαλαμβάνεται και στο Κοινό Ανακοινωθέν της 11ης Φεβ. 2014 δεν καθιστά αδιάβλητη αυτή την τοποθέτηση;

Και σείουν οι εθνικοί ρήτορες τον κίνδυνο μελλοντικής απόσχισης και ίσης πλέον δυνατότητας διεθνούς αναγνώρισης δύο χωριστών κρατών. Εν γνώσει τους ότι το Κοινό Ανακοινωθέν της 11ης Φεβρουαρίου 2014 προνοεί επίσης ότι «η ένωση της ομοσπονδίας ή μέρους αυτής με οιαδήποτε άλλη χώρα ή η οποιασδήποτε μορφής διχοτόμηση ή απόσχιση ή οποιαδήποτε άλλη μονομερής αλλαγή στην κατάσταση πραγμάτων θα απαγορεύεται». Νοουμένου δε ότι παρακολουθούν τα ευρωπαϊκά πολιτικά πράγματα, θα γνωρίζουν επιπλέον τη δήλωση Ζαν Κλωντ Γιούγκερ (βλ. Λάρκος Λάρκου www.larkoslarkou.org.cy 25/9/2015) σύμφωνα με την οποία «οποιαδήποτε περιοχή χώρας-μέλους ανεξαρτητοποιείται, αυτομάτως είναι εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης». Κι η δήλωση αυτή του Γιούγκερ απευθυνόταν στην Καταλονία των οκτώ εκατομμυρίων.

Πηγαίνοντας λίγο πιο πίσω, ας δούμε πως ερμήνευσε τη «νέα κατάσταση πραμάτων» ο ΓΓ των ΗΕ στη συνάντηση των Παρισίων (6.9.2002) σύμφωνα με μαρτυρία που παραθέτει η τότε νομική σύμβουλος του Γλαύκου Κληρίδη κι αργότερα του Τάσσου Παπαδόπουλου Claire Palley στο βιβλίο της An International Relations Debacle, Hart, 2005, σσ. 25-26:

«Εφόσον η Κύπρος όχι μόνο θα έχει νέο σύνταγμα και νέο όνομα αλλά και νέα σημαία και νέο εθνικό ύμνο, θα φαίνεται για πρακτικούς σκοπούς σαν νέο κράτος. Σε ό,τι αφορά στην οπτική εμφάνιση, θα είναι ένα νέο ξεκίνημα και για τις δυο πλευρές. Ωστόσο, δεν καθίσταται θέμα συζήτησης η συνέχεια του κράτους εφόσον η Κύπρος θα συνεχίσει να είναι μέλος των ΗΕ, η αίτησή της για ένταξη στην ΕΕ θα διεκπεραιωθεί ομαλά, και οι υποχρεώσεις της που απορρέουν από τις διεθνείς συνθήκες θα συνεχιστούν.»

Η συγγραφέας αναφέρεται επίσης στη γνωμάτευση των μελών της Διεθνούς Επιτροπής Νομικών, καθηγητών Crawford και Hafner, αναφορικά με τη νομική θέση της Κύπρου στο Σχέδιο Ανάν, σύμφωνα με την οποία: «Η πρόνοια του Σχεδίου ότι η ΕΚΔ είναι μέλος του ΟΗΕ καθιστά σαφές ότι το κυπριακό κράτος που θα προέκυπτε από τη διευθέτηση δεν θα ήταν ένα νέο κράτος ούτε θα επρόκειτο για διαδοχή άλλου κράτους. Αν προέκυπτε νέο κράτος, η Ενωμένη Κυπριακή Δημοκρατία  θα έπρεπε να αποκτήσει την ιδιότητα του μέλους του ΟΗΕ όπως έγινε με τη Σερβία και το Μαυροβούνιο» (βλ. σ. 43 υποσημ. 3).

Υπό το φως αυτών των δεδομένων, ο Πρόεδρος δεν έχει παρά να προχωρήσει μπροστά αρνούμενος τη δημόσια διαπραγμάτευση, αφήνοντας κατά μέρος, αν χρειαστεί, και τη φάρσα που ονομάζεται Εθνικό Συμβούλιο. Ιδιαίτερα εφόσον, όσο πλησιάζουν οι εκλογές, θα κορυφώνεται και αγωνία των εθνικών ταγών για το ενδεχόμενο επίτευξης λύσης, οπότε πάνε στο σπίτι τους. Ως υπεύθυνος εκλελεγμένος ηγέτης, να προχωρήσει αταλάντευτα και, μαζί με τις συντεταγμένες δυνάμεις που πιστεύουν στο όραμα μιας επανενωμένης Κύπρου, να κάνει το παν για έναν έντιμο συμβιβασμό για τον οποίο να αναλάβει την ηγετική ευθύνη και τον οποίο να θέσει ευθέως ενώπιον των πολιτών.

16 Φεβρουαρίου 2016

Χρυσόστομος Περικλέους

Χρυσόστομος Περικλέους

 

(2) Η ΚΔ του 1960 και η ΚΔ του 1964

 

Χρυσόστομος Περικλέους

Σε συνέχεια του άρθρου της περασμένης Κυριακής, θα εξετάσομε, σε αυτό το σημείωμα, την πρόσφατη δήλωση Μπουρτζού που ξεσήκωσε την ιερή οργή των εθνικών μας ταγών επειδή κατέλυε περίπου την Κυπριακή Δημοκρατία… Αναγκαία εδώ η επισήμανση πως αυτού του είδους η «οργή» δεν είναι για την Κυπριακή Δημοκρατία του 1960 –για την ακρίβεια, το δικοινοτικό κράτος του 1960- που εκδηλώνεται αλλά γι’ αυτήν του 1964, αυτήν που νέμονται αποκλειστικά οι Ελληνοκύπριοι. Αναγκαία και μια δεύτερη επισήμανση πως στην ΕΕ είναι η ΚΔ του 1960 που έγινε δεχτή κι όχι αυτή του 1964.

Μεταφράζω λοιπόν από την τουρκική την επίδικη δήλωση Μπουρτζού: «Αναφορικά με το πώς θα προκύψει το νέο κράτος είναι ένα θέμα που συζητείται για χρόνια χωρίς να υπάρξει κατάληξη. Εφόσον οι δύο πλευρές δεν αναγνωρίζουν η μια την άλλη, και εφόσον δεν συζητούμε συνομοσπονδία δύο χωριστών κυρίαρχων κρατών, είναι φανερό ότι θα δημιουργήσομε μια ενωμένη, με δυο συνιστώντα κράτη, ομοσπονδιακή Κύπρο. Αυτό ακριβώς το πλαίσιο είναι που διαγράφει η συμφωνία της 11ης Φεβρουαρίου 2014. Ως εκ τούτου, δεν έχει νόημα να ασχολούμαστε με τον μετασχηματισμό της παρούσας ‘Κυπριακής Δημοκρατίας’ από την οποία διωχτήκαμε και η οποία για χρόνια  αντιπροσωπεύεται μόνο από την ελληνοκυπριακή κοινότητα. Αντίθετα, όπως σε πολλές ευκαιρίες κατέστησε σαφές ο Πρόεδρός μας, με τη λύση θα δημιουργήσομε μια νέα δομή. Μάλιστα, κατά τη διατύπωση που χρησιμοποίησε σε δήλωσή του την 1η Σεπτεμβρίου 2015, ‘αυτή η νέα δομή που θα δημιουργηθεί, με νέο όνομα και νέα σημαία, θα είναι από κάθε άποψη μια νέα δομή και θα είναι μια ομοσπονδιακή δομή. Αλλά, πηγαίνοντας σε αυτή τη νέα δομή, δεν θα απευθυνθούμε εκ νέου για ένταξη στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών ή στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Ας προσπαθήσομε τώρα να δούμε κριτικά την πιο πάνω δήλωση:

  1. Αποκλείει ρητά τη συνομοσπονδία δύο κυρίαρχων κρατών.
  2. Ο όρος «kurucu devlet» που χρησιμοποιεί για τα συνιστώντα κράτη, αποδίδεται στα ελληνικά: (α) με τον όρο «ιδρυτικό κράτος» και (β) με τον όρο «συνιστών κράτος». Από τότε όμως που χρησιμοποιήθηκε ο όρος “constituent state” στο σχέδιο Ανάν (III και V) και, στη συνέχεια, σε κοινά έγγραφα των ηγετών των δύο κοινοτήτων ή των ΗΕ, η απόδοση στην τουρκική ήταν πάντοτε «kurucu devlet» (Το ΓΤΠ μεταφράζει: «συνιστώσα πολιτεία»). Από τη στιγμή λοιπόν που δεχθήκαμε τον όρο “constituent state” κι από τη στιγμή που δεν αμφισβητήθηκε από κανένα ως τώρα η απόδοση στην τουρκική με τον συγκεκριμένο όρο, σε τι εξυπηρετεί, όποτε μιλήσουν Τούρκοι ή Τουρκοκύπριοι για «kurucu devlet» εμείς να μεταφράζομε «ιδρυτικό κράτος» και να υιοθετούμε απόδοση έννοιας κυρίαρχου κράτους στο τ/κ κρατικό μόρφωμα; Και αν ακόμα εννοούν κάποιοι στην τουρκική πλευρά ομοσπονδία δύο ιδρυτικών -αντί συνιστώντων- κρατών, δεν αναιρείται η υπόθεση για εξ υπαρχής δημιουργία της νέας δομής από δύο κυρίαρχα κράτη με τη ρητή δήλωση Μπουρτζού πως «δεν συζητούμε συνομοσπονδία δύο χωριστών κυρίαρχων κρατών» αλλά μια «ενωμένη, με δυο συνιστώντα κράτη, ομοσπονδιακή Κύπρο»; Και δεν αναιρείται αυτή η υπόθεση από την αναφορά στη δήλωση Ακιντζί της 1ης Σεπ. 2015 πως «πηγαίνοντας σε αυτή τη νέα δομή, δεν θα απευθυνθούμε εκ νέου για ένταξη στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών ή στην Ευρωπαϊκή Ένωση»;

 

  1. Η Κυπριακή Δημοκρατία που δεν αποδέχονται είναι σαφώς αυτή του 1964. Είναι μέρος μόνο μιας σύνθετης αλήθειας το πώς «διώχτηκαν» από το δικοινοτικό κράτος του 1960 (το 1964 έφυγαν οι ίδιοι εν μέσω των διακοινοτικών συγκρούσεων ενώ το 1965 ζήτησαν να επανέλθουν και τους αποπέμψαμε, το 1968 δέχτηκαν ουσιωδώς βελτιωμένη Ζυρίχη κι εμείς τους σπρώχναμε στον «κρημνό»). Αποδοχή λοιπόν και αναγνώριση της παρούσας Κυπριακής Δημοκρατίας πριν τη λύση είναι, εκ των πραγμάτων, ανέφικτη. Πράγμα όμως που δεν επιβαρύνει την ομοσπονδιακή δημοκρατία που θα προκύψει με οποιοδήποτε αρνητικό φορτίο, όπως καταδείξαμε στο προηγούμενο άρθρο.

Η διάκριση ανάμεσα στην ΚΔ του 1960 κι αυτήν του 1964 ανοίγει ένα μεγάλο κεφάλαιο που φωτίζει πτυχές της ιστορίας του Κυπριακού τις οποίες κάποιοι αρνούνται να δουν. Ας μην επιμένομε. Ας αφήσομε την ιστορία για μετά τη λύση. Κι ας εστιάσομε στην προσπάθεια να φανταστούμε τη ζωή σε μια επανενωμένη Κύπρο χωρίς το συρματόπλεγμα που την μοιράζει στα δυο, χωρίς την τουρκική σημαία στον Πενταδάκτυλο, χωρίς τον τουρκικό κατοχικό στρατό, κι ένα σημαντικό αριθμό προσφύγων να γυρίζουν στις εστίες τους.

 

23 Φεβρουαρίου 2016

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Advertisements
No comments yet

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: